نقد وبررسی مبانی فقهی وحقوقی تمکین خاص وتکالیف مشترک واختصاصی زوجین در این خصوص
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
Normal
0
false
false
false
EN-US
X-NONE
AR-SA
MicrosoftInternetExplorer4
/*
/*]]>*/
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin-top:0in;
mso-para-margin-right:0in;
mso-para-margin-bottom:10.0pt;
mso-para-margin-left:0in;
line-height:115%;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;}
نقد وبررسی مبانی فقهی وحقوقی تمکین خاص وتکالیف مشترک واختصاصی زوجین در این خصوص دکترعلیرضا حسنی عضو هیئت علمی گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان چکیده: بر اساس مبانی فقهی وحقوقی زوجه مکلف به تمکین از زوج می باشد وبیشتر فقها مفهوم تمکین را اغلب همان معنای خاص آن که عبارت از رابطه آمیزشی است می دانند .در این پژوهش به این سئوال مهم پاسخ داده می شود که آیا تمکین خاص صرفاً وظیفه زوجه است یا زوج نیز در این خصوص از نظر مبانی فقهی وحقوقی مکلف به تمکین است وآیا امکان الزام به تمکین زوج از طریق محاکم وجود دارد یا خیر؟همچنین به مفهوم نشوز اشاره شده و گنجانیدن شرط عدم تمکین در نکاح وصحت وبطلان آن مورد بررسی قرار می گیرد .تاثیر روابط زناشویی در استحکام بنیان خانواده ووظایف اختصاصی ومشترک زوج و زوجه در تمکین خاص وحدود آن در این پژوهش از دیدگاه مبانی فقهی وحقوقی نیز مورد بررسی قرار گرفته است. کلید واژه ها:تمکین ،نشوز ،عدم تمکین ،زناشویی،آمیزش مقدمه: يكي از تكاليفي كه قانونگدار بر عهده زوجين گذاشته است بحث تمكين است . ماده 1102 ق.م مقرر مي دارد : « همين كه نكاح بطور صحت واقع شد روابط زوجيت بين طرفين موجود و حقوق و تكاليف زوجين در مقابل همديگر برقرار مي شود » و در ماده 1108 ق. م آمده است « هر گاه زن بدون مانع مشروع از اداي وظايف زوجيت امتناع كند مستحق نفقه نخواهد بود .» حقوقدانان تمكين را در دو معناي عام و خاص بکار برده اند ودر تمکین به معنای عام حسن معاشرت زوجین با یکدیگر مورد بحث قرار می گیرد ونزدیکی ورابطه جنسی داشتن زن وشوهر در تمکین به معنای خاص آن مورد بحث است ونقطه مقابل تمکین نشوز مورد بررسی قرار گرفته است. به جرائت مي توان گفت يكي از اصلي ترين انگيزه هاي تشكيل خانواده آميزش و تامين نياز جنسي است ، ارضاء صحيح غريزه جنسي طرفين مسئله مهم وپيچيده اي است كه هيچگاه نبايد ازكنار آن بي تفاوت گذشت زيرا در استحكام و تزلزل خانواده نقش مهم و اساسي دارد . در دين مبين اسلام مساله تمتع و روابط آميزشي مطرح است و اسلام آنرا از سنن خود و امري مستحب وگاهی واجب می داند. نتايج روابط آميزشي يا به بيان حقوقدانان تمكين به معناي خاص بسيار زياد است ، از جمله اينكه سببب انس و الفت ،وحدت و يكدلي ، اتحاد و هماهنگي مي شود ، سكون و آرامش طرفين را سبب مي گردد و آن شور و عصيان ناشي از نامرادي ها فرو مي نشيند و فرد احساس سبكي مي كند . روابط آميزشی موجب حفظ عفت است و سبب آن مي شود كه چشم ها پاك و عفيف گردند ، زن يا مرد بكوشند دامن خود را از آلودگي ها پاك داشته و خود را از عوامل لغزش دور دارند و اين امر خود مساله اي مهم و سبب حفظ اجتماع از آلودگي ها ست . عدم آمادگي براي روابط يا بعبارتي نشوز هر يك از زن و مرد ممكن است حيات زناشويي را متوقف ويا متزلزل كند ويا موجبات گناه و آلودگي را در يكي از آن دو سبب شود. براي اينكه زناشويي بر روي شالوده اي محكم و استوار پايه گذاري شود نه تنها بايد سليقه و هم آهنگي اخلاقي بين طرفين موجود باشد بلكه بايد از نظر روابط جنسي و امور آميزشي نيز هم آهنگي و توافق وجود داشته باشد . در صورت عدم ارضاي ميل جنسي زن بخصوص زنان نسل جديد ، اختلافات زناشويي بالا مي گيرد و اغلب شايد ندانند كه اين مشاجرات از عدم اقناع ميل جنسي است و بيشتر به مسائل ديگر ارتباط داده مي شود . مدیر کل اجتماعی استان تهران اعلام نموده که با تحقيقات پژوهشي كه در زمينه علل وقوع طلاق در استان تهران صورت پذيرفته اين نتيجه حاصل شده است كه 43 در صد طلاقها در 5 سال اول زندگي رخ مي دهد و دو سوم آنها در دو سال اول بوده است . او مهمترين علت طلاقها را نداشتن آگاهي زوجين ازمسائل زناشويي مي داند و معتقد است 50% طلاق ها به دليل تمكين نشدن زن ومرد از مسائل زناشويي رخ مي دهد(رضوانی،2007). نكته جالب توجه آنكه به موجب مطالعاتي كه در كشور انگلستان صورت گرفته معلوم شده كه 50% اختلافات زناشويي در اين كشور بر اثر عدم توافق در مسائل جنسي تحقق يافته است. (واحدی ،1347 ، 383) غریزه جنسی (تمکین به معنای خاص )چون یکی از اصلی ترین غرایز بشر است ،اگر به شیوه درست ومطابق با فطرت انسان با آن برخورد نشود ،می تواند انسان را تخریب کند ،اعتماد به نفس اورا بگیرد ،باعث بهانه گیری ،پرخاشگری وسوء ظن به همسر شود ونهایتاً انواع مشکلات رفتاری را بوجود می آورد .افسردگی در زوجین وطلاق از عوارض جدی عدم تمکین مناسب از سوی زوجین است.آمارها نشان می دهد 30تا40 درصد کل مردم دنیا به نوعی در زندگی زناشویی خود اختلالات جنسی را تجربه می کنند(فروتن،1386، 24)این عدد را ضرب کنید در مشکل هایی که این اختلالات می تواند در یک خانواده ایجاد کند .نکته جالب اینجاست که اکثر این اختلالات در کشور ما به نوعی حل نشده باقی می مانند ،بنابراین هم با خود اختلال وهم عوارض آن روبرو خواهیم بود .علت اساسی این مشکل هم روشن است ،عدم توجه قانونگذار به این مسئله در زندگی زناشویی ،آداب ورسوم وچیزی که به غلط نام آنرا حجب وحیاء وعفت گذاشته ایم وباعث شده ضرورت مراجعه برای حل مشکل از سوی خانواده ها درک نشود. اهميت روابط زناشویی و تمكين زوجین در زندگي زناشويي و عدم توجه جدي قانونگذار به اين مسئله و حتي توجه نكردن اكثريت پژوهشگران و اساتيد حقوق بطور خاص به اين مسئله ،وتلاش جهت حل اين مشكل اينجانب را بر آن داشت كه اين پژوهش را به اين مسئله مهم و حيات بخش در زندگي زوجين اختصاص دهم . اهداف تحقيق : 1) آشنا کردن كامل زوجين ايراني وجوانان آماده ازدواج با حقوق و تكاليف خود و طرف مقابل در خصوص تمكين مطابق قانون مدني ايران و فقه اسلامي. 2) پيشنهاد را ه حلهاي مناسب به مقنن جهت بهبود روابط بین زوجین واستحکام بنای خانواده. 3)كاهش آمار اختلافات زوجين و طلاق با اطلاع زوجين از حقوق و تكاليف خود در خصوص تمكين به معنای خاص. سئوالات تحقیق: 1)آیا زوجه صرفاً موظف به تمکین از زوج است یا تمکین یک تکلیف مشترک ودوجانبه است؟ 2)آیا امکان الزام زوج به تمکین وجود دارد؟ 3)زن وشوهر تا چه حد مکلف به تمکین از یکدیگر هستند؟ 4)اگر زن وشوهر بر یکدیگر شرط کنند که روابط آمیزشی با هم دیگر نداشته آیا شرط صحیح است؟ فرضیه های تحقیق: 1)زوجین براساس قانون وفقه امامیه مکلف به تمکین از یکدیگرند واین امر یک تکلیف دو جانبه است. 2)زن وشوهر هردو مکلف هستند در حدود قانون وعرف از یکدیگر تمکین نمایند. 3)از دیدگاه حقوقی وفقهی امکان الزام زوج به تمکین وجود دارد. 4)اگر زن وشوهر شرط عدم روابط آمیزشی را ضمن عقد درج کنند در صورتیکه دارای نفع عقلایی باشد صحیح است. 5)روابط آمیزشی صحیح از سوی زوجین موجب استحکام بنای خانواده است. نوع روش تحقيق : اين تحقيق کتابخانه ای،تحليلي و كاربردي بوده وبا استفاده از تحقيقات بنيادي گذشتگان و انجام تحقيق نظري سعي دربه كمال رسانيدن رفتارهاي زوجين و الگوهاي مورد استفاده در خانواده خواهد پرداخت. 1)مفهوم تمکین واقسام آن براساس ماده 1102 قانون مدني « همين كه نكاح بطورصحت واقع شد روابط زوجيت بين طرفين موجود و حقوق و تكاليف زوجين درمقابل يكديگر برقرار ميشود» از جمله تكاليفي كه به عهده زوجین گذارده شده است تمكين از یکدیگر است . تمكين در لغت به معناي اعطا قدرت و دادن سلطه است(جعفری لنگرودی،1378، 1422) عده اي نيز تمكين رابه معناي تن دردادن تعریف کرده اند. (امامی،1376، 447) تمكين در اصطلاح حقوقي به دو معني بكار مي رود: تمكين خاص و عام 1-1)تمكين عام : عبارت است از حسن معاشرت زن با شوهر خود و اطاعت از او در حدود عرف وعادت آمده است ومصادیق آنرا تابع قانون وعرف ورسوم اخلاقی واجتماعی که عمدتاً از شرع مقدس متاثر شده است دانسته اند اموري همچون سپاس از زحمات مرد، با محبت با او سخن گفتن ، صبر بر مستمندي و فقر او ،پذيرايي عاشقانه از وي، استقبال از او به وقت آمدن، بدرقه او به وقت رفتن ،آرايش و زينت و خوب پوشيدن كه در سخنان رسول خدا وامامان معصوم به عنوان وظيفه زن در مقابل شوهر معين شده است .و ملاك و ضابطه اي كه در تمكين عام مد نظراست اطاعت شوهر در حدود قانون ومتعارف در جهت حفظ مصالح خانواده است(صفایی،عراقی.........،1384، 198) 1-2)تمكين خاص : عبارت است ازنزديكي جنسي زن با شوهر كه زن بايد همواره آماده براي آن باشد مگر آنكه بيمار باشد كه نزديكي موجب زيان او گردد و موانع شرعي داشته باشد مثل صوم قاعده گي و غيره .... به عبارت ديگر زن بايد در هرحال و در هر وقت مطيع خواهش شوهر باشد و بنابرقول فقهاي اسلامي « هو التخليه بينها و بينه بحيث لا تخص موضعا و لاوقتا »يعني تمكين خلوت كردن بين زن وشوهر است بطوريكه زن محل و وقتي را اختصاص ندهد و خودش را در اختيار شوهر بگذارد. تمكين اغلب همان معني خاص را دارد و در محاكم هم بيشتر به همان معني خاص توجه مي كنند(شریف،1376، 60) قانون مدني تمكين به معناي خاص را در ماده 1085 بعبارت وظايف زن در مقابل شوهر تعبير نموده است ازنظر قضايي هم بايد آنرا از موارد حسن معاشرت مذكور در ماده 1108 ق.م دانست.قانون مدنی به کلمه مجمل ((وظایف زن در مقابل شوهر اکتفاء نموده است)) سئوال مهمی که در این قسمت مطرح می شود این است که آیا تمکین صرفاً تکلیفی یک جانبه است وفقط زن باید به این نیاز مرد پاسخ دهد ونیاز زن در این مورد باید نادیده گرفته شود یا اینکه برآوردن چنین نیاز مشروعی،تکلیفی دو جانبه است؟بررسی کتب فقهی وحقوقی در ابتدای امر این تصور را بوجود می آورد که صرفاً زن مکلف به تمکین از شوهر خود است ومرد تکلیفی در این مورد ندارد اما این تصور اشتباه می باشد .زیرا چنین نیاز طبیعی ومشروعی نیازی مشترک وعادلانه می باشد .(محمدی، 1383، 45).پاسخ متعارف به نیازهای جنسی طرفین وظیفه ای مشترک ودوجانبه است که از جمله حکمت های ازدواج ارضای این نیاز طبیعی در انسان است روایاتی صحیح از ائمه اطهار وارد شده است که در تبیین این موضوع مهم جلوه می کند امام صادق (ع)می فرماید: ((بسیاراتفاق می افتد که زن هنگام جماع دست رد را به سینه شوهر می زند ومی گوید :می ترسم حامله شوم ،با این که بچه دار هستم وهمچنین شوهر از جماع خوداری می کند ومی گوید ،می ترسم حامله شوی ....لذا در اسلام خدای متعال نهی کرده از این که مرد موجب زیان زن گردد یا زن باعث ضرر مرد شود.))(کلینی ،1388 ، 64) در تفسیر روایت فوق یکی از فقها معاصر می گوید : ((این روایت دلالت دارد به این که بر مرد جایز نیست از جماع با زن به دلیل ترس از حامله شدن ،امتناع کند وزوجه حق دارد ،شوهر را به این امر فراخواند ...... سیاق روایت اشاره به حق جماع هر یک از زوجین دارد وبا مطالبه یکی از آنها دیگری حق امتناع ندارد .))(مومن قمی،1415، 59) دلیل محکمتر این که در قرآن کریم آمده است : ((هن لباس لکم وانتم لباس هن)) خداوند متعال در این آیه پس از جواز آمیزش زوجین در شب های ماه مبارک رمضان ،تشبیه بسیار زیبایی را بکار می برد ومی فرماید : زنان لباس وجامه یا پوششی هستند برای شما (مردان )وشما نیز جامه وپوششی برای آنان هستید . علامه طباطبایی در این رابطه معتقد است : ((این دو جمله از قبیل استعاره است ،برای اینکه هر یک از زن وشوهر طرف مقابل را از رفتن به دنبال فسق وفجور واشاعه دادن آن در بین افراد نوع بشر جلوگیری می کند ،پس در حقیقت مرد لباس وساتر زن وزن ساتر مرد است.))(طباطبایی،1363، 64) از این رو اگر تمکین خاص وظیفه مختص زن به شمار آید ،چگونه معنای آیه در عمل ،تحقق پیدا خواهد کرد .اگر مرد وظیفه ای که به طور متعارف در پاسخ گویی به نیاز مشروع زن نداشته باشد ،چگونه می تواند از فسخ وفجور ممانعت کند .لذا تصور این امر که تمکین خاص امر یک جانبه وتنها تکلیف زن می باشد،نه تنها امری معقول و منطقی نبوده ،بلکه مورد تائید شارع مقدس هم نمی باشد.مطالعه کتب حقوقی که در زمینه حقوق خانواده نگاشته شده صرفاً به مسئله تمکین زن اشاره دارد وصرفاً بانوان را موظف به تمکین از شوهر می دانند وضمانت اجرای عدم تمکین را نیز عدم پرداخت نفقه وحق طلاق زوج می دانند در حالیکه همانطوریکه گفته شد تمکین تکلیفی است مشترک ومتاسفانه بعلت عدم تبیین این موضوع حقوق بانوان در این زمینه پایمال می شود که جا دارد حقوقدانان به تکلیف اخلاقی وقانونی خود در این زمینه جهت حفظ حقوق زنان اقدام نمایند. 3)نشوز : عدم تمكين در اصطلاح حقوقي نشوز و زني كه از شوهر اطاعت نمي كند ناشزه ناميد ه مي شود ، نشوز در لغت به معناي ارتفاع و بلندشدن و در اصطلاح حقوقي نافرماني يكي از زوجين است . نافرماني زوج و عدم ايفاء وظايف زناشویي از ناحيه او نيز در فقه اسلامي نشوز ناميده شده است وهرگاه نافرماني و وظيفه نشناسي از هر دو طرف باشد آن را شقاق ناميده اند ولي در حقوق امروز نشوز را معمولا براي نافرماني زن بكار مي برند(صفایی،1374، 127) صاحب جواهر در این خصوص می گوید : ((نشوز زن عبارت است از هرگونه سرکشی وتنفر ونشوز مرد عبارت است از زدن ودوری کردن از بستر .))(نجفی ،1312، 200) قرآن كريم نشوزرا در هر دو معناي خود بكاربرده است، هم نشوز زن و هم نشوز مرد . آنجاكه مي فرمايد : « والاتي تخافون نشوز هن »1 منظور خروج از اطاعت زوج توسط زوجه است و آنجاكه مي فرمايد: « وان امراه خافت من بعلها نشوزاً اواعراضا »2 منظور نشوز مرد از انجام تكاليف واجب در قبال زوجه خود ميباشد . البته گاهي هر دو از انجام حقوق و تكاليف يكديگر در قبال هم خوداري مي ورزند كه قرآن كريم از اين وضعيت تعبير به شقاق نموده است و اين معنا در آيه 25 سوره نساء آمده است كه مي فرمايد : « وان خفتم شقاق بينهما .....» در دعاوی حقوقی معمولاً در مورد نشوز مرد عبارت عدم تمکین را بکارنمی برند وآنرا عرفاً مستهجن می دانند در حالی که اگر نشوز وعدم تمکین را به یک معنا بدانیم دلیلی از نظر شرعی وجود ندارد که دعوی الزام به تمکین زوج که از طرف زوجه مطرح شده را وارد تشخیص ندهیم .با این حساب زن نیز می تواند چنانچه شوهر به تکالیف واجب عمدتاً غیر مالی مثل حق مضاجعت ونزدیکی حداقل هر چهار ماه یک بار اقدام ننموده او را از طریق مراجعه به دادگاه ملزم نمود .البته در عمل بانوان به دلیل شرم وحیاء مطالبات خود را از بابت این حقوق در قالب الزام شوهر به پرداخت نفقه مطرح می نمایند ولی در هر حال بنظر اینجانب الزام به تمکین زوج خالی از وجاهت قانونی نیست. 4)شرط عدم تمكين ازسوي زوجه درعقد نكاح اگرزن بر شوهر شرط كند كه هيچ يك از وظايف زوجيت را انجام ندهد و به اصطلاح تمكين ننمايد آيا شرط مزبور صحيح است يا خير؟ در اين خصوص بين فقها و حقوقدانان اختلاف نظر وجود دارد . مرحوم دكتر سيد حسن امامي معتقدند اين شرط خلاف مقتضاي عقدنكاح و برخلاف قوانين آمره نمي باشد بنظر ايشان اين امر از جمله حقوقي است كه مربوط به زوجين مي باشد و آنان مي توانند هرگونه بخواهند در آن توافق نمايند.(امامی،1376، 377) عده اي دیگر از اساتيد حقوق برخلاف این نظریه اعتقاد به بطلان شرط وعقد دارند ومعتقدند : چنین شرطی از نظر مباینت با ذات عقد هم باطل وهم موجب بطلان عقد است(صفایی،1374، 73) دكتر صفايي و دكتر اسد الله امامي در اين خصوص مي فرمايند : « چنانكه در نكاح شرط شود كه شوهر يا زن وظايف زوجيت راانجام ندهند يا رابطه زوجيت بين آنان پديد نيايد چنين شرطي ، ازنظر مباینت با ذات عقد ، هم باطل وهم موجب بطلان عقد است»(همان) اما عده ای از حقوقدانان در این خصوص معتقدند : (( عدم انجام وظايف زوجيت بطور مطلق ، مثل آزاد بودن زن در معاشرت و خروج ازمنزل با روح عقد نكاح وزوجيت مغايرت دارد ،بنابراين چنين شرطي را نمی توان به اختيار طرفين گذاشت و به اين جهت ما آن رانامشروع مي دانيم ليكن اگرزن بر شوهر شرط كند كه فقط با او نزديكی نكند و يا اورا ملامسه ننمايد ويا شرط كند كه اختيار مسكن با او باشد بطوري كه ملاحظه ميشود اين امور به اختيار طرفين بوده و در واقع مقتضاي اطلاق عقد هستند نه ذات عقد لذا هم شرط صحيح است و هم عقد))(شریف،1376، 70) بررسی ماهیت حقوقی عقد نکاح موید این است که ذات عقد نکاح محرمیت بین زوجین است وچنانچه صرفاً شرط شود که زن وشوهر پس از عقد نکاح با یکدیگر محرم نباشند باذات عقد نکاح مباینت داشته وموجبات بطلان عقد وشرط را مطابق بند 1 ماده 233 قانون مدنی فراهم می آورد والا اگر بین زوجین شرط عدم نزدیکی شود در صورتی که در آن نفع وفایده ای باشد مثل اینکه یکی از زوجین دارای بیماری خاصی مثل ایدز باشد وبیم سرایت به دیگری برود ،شرط وعقد هردو صحیح است وبا هیچ یک از مواد قانون مدنی مغایرت ندارد .والا صرفاً شرط باطل است. 5)روابط زناشویی ونقش آن در استحکام بنیان خانواده روابط زناشویی که فقها وحقوقدانان معمولاٌ از آن تحت عنوان تمکین خاص یاد می کنند،یکی از مهمترین واصلی ترین هدفهای ازدواج در ابتدای امر شمرده می شود ،متاسفانه بسیاری از جوانان که اقدام به ازدواج می کنند به نحوه وچگونگی آمیزش با همسر خود بیگانه هستند وموارد زیادی نیز مشاهده می شود که سالیان سال از ازدواج دو نفر می گذرد، اما بازهم نسبت به چگونگی داشتن یک رابطه صحیح جنسی بیگانه می باشند آمارها نشان می دهد که 30تا40 درصد کل مردم دنیا به نوعی در زندگی زناشویی خود اختلال جنسی را تجربه می کنند،همچنین تخمین زده می شود 8تا9 درصد مردان جامعه ناتوانی جنسی دارند.(فروتن،1386، 24) غریزه جنسی ،از آنجا که یکی از اصلی ترین غرایز بشری است،اگر به شیوه درست ومطابق با فطرت انسان با آن برخورد نگردد،می تواند انسان را تخریب نموده واعتماد به نفس او را بگیرد وباعث بهانه گیری ،پرخاشگری،سوء ظن به همسر گردد ودر نهایت به فروپاشی خانواده بیانجامد. بررسیها موید این موضوع است که علت مراجعه 50 درصد زن وشوهرها وارائه دادخواست طلاق ،ریشه در مسائل جنسی دارد(همان)ممکن است زوجین در ابتداء مسائلی همچون عدم تفاهم ،عدم پرداخت نفقه ومشکلات فرعی دیگر را مطرح کنند اما بعد از گرفتن شرح حال آنها ،متوجه می شویم که مشکل اصلی آنها اختلالات جنسی بوده است ولی بعلت حجب وحیاء،دلایل دیگری را برای عدم سازش وطلاق مطرح می کرده اند . متاسفانه اهمیت رابطه جنسی در بین زن وشوهر در کشور ما نادیده گرفته شده است وزوجین بدون آنکه کوچکترین آموزشی در این زمینه دیده باشند زندگی خود را آغاز می کنند ودر روزهای اولیه آغاز زندگی با مشکلات عدیده وسرخوردگی مواجه می شوند. اگر خطراتی که از طرف مسائل جنسی خانواده وجامعه را تهدید می کند بیشتر از مواد مخدر یا اعتیاد نباشد کمترنیست. عده ای معتقدند ، چون مسائل جنسی موضوع حساسی است وحجب وحیاء اجازه مطرح کردن آن را نمی دهد نباید آن را مطرح کرد.اما باید توجه داشت که امامان وپیشوایان ما این نوع نگاه را به موضوع نداشته اند ،بررسی آیات وروایات وارده موید این مطلب است که در زمان پیامبر (ص)وامامان (ع)خیلی راحت والبته با حفظ حرمت ها در این باره صحبت می شده است،درست مثل سایر بیماری ها ومشکلات ،مردم به اهلش مراجعه می کردند وآنها هم جوابشان را می دادند ،به عبارت دیگر ما در صدر اسلام هیچگاه مشاهده نمی کنیم که مشکل جنسی به عنوان یک مشکل اجتماعی مطرح شده باشد .نگاه اسلام به غرایز جنسی نگاه نفی وسلبی وخشونت نیست ،بلکه ارضای صحیح آن از عبادات الهی دانسته شده است . روزی ابوذر از پیامبراسلام (ص)پرسید:آمیزش مرد با همسر خود با اینکه کامرانی است آیا ثواب دارد؟ پیامبر (ص)فرمود:آری .اگر از طریق نا مشروع کام خود را برآورده سازی حرام نیست ؟ گفت چرا؟فرمود :پس حلالش ثواب دارد.(مشکینی،1375، 123) در ازدواج سالم زوجین به فنون واصول روابط جنسی آگاهی کامل دارند وبر اساس آنها از غریزه جنسی به بهترین شکل ممکن بهره می گیرند .برای حفظ ارتباط جنسی خود با منطق چاره جویی می کنند وتا آنجایی که امکان دارد این ارتباط را بررسی می کنند.ارتباط معقول جنسی عشق وعلاقه مستحکمی را بین زوجین بوجود می آورد. طرز فکر زوجین راجع به مسائل جنسی از عواملی است که باید زوجین قبل وبعد از ازدواج به آن توجه کنند ،ارضاء صحیح غریزه جنسی طرفین، مسئله مهم وپیچیده ای است که هیچگاه نباید از کنار آن بی تفاوت گذشت،زیرا در استحکام وتزلزل خانواده نقش مهمی دارد. 6)وظایف مشترک زوجین در تمکین خاص همانطوریکه در مباحث قبل گفته شد تمکین خاص ناظر به رابطه جنسی زن وشوهر وپاسخ دادن به خواسته های مشروع یکدیگر می باشند.از دیدگاه حقوقی وفقهی هر کدام از زن وشوهر در این خصوص وظایف وتعهداتی دارند که ذیلاٌ به آنها اشاره می شود . یکی از اصلی ترین انگیزه های تشکیل خانواده آمیزش وتامین نیاز جنسی است،زن وشوهر در تامین واشباع جنسی یکدیگر لازم است فوق العاده هوشیار ودقیق باشند واین خواسته طبیعی را بصورت مطلوب ومشروع جوابگو باشند واز جهت کمی وکیفی طوری رفتار کنند که علاقه وعشق همدیگر را جذب کنند تا عنان قلبشان در اختیار یکدیگر قرار بگیرد وجز همسر ،هرگز عشق دیگری را در دل نپروانند ،زیرا آمیزش وکیفیت مطلوب آن در ازدیاد محبت زن وشوهر ودوام زندگی زناشویی بسیار موثر است ودر صورتیکه این نیاز طبیعی برآورده نشود قهراٌ عوارض نامطلوبی رابدنبال خواهد داشت که، سر کوفتگی،انحراف وبی عفتی ،بی رغبتی به همدیگر ،ستیزه وخصومت ازآن جمله است. آئین مقدس اسلام با ظرافت تمام این نیاز طبیعی انسان را مورد توجه قرار داده است وپیروان خود را بطور دقیق رهبری می نماید وبه آنان وبویژه به شوهر سفارش می کند طبیعت زن توام با حیاء وعفت وشرم گذاشته شده است ،او نمی تواند در اظهار نیازش پیشدستی کند ولذا شوهر موظف است همسر خود را در این زمینه فراموش نکند وبا شوخیها وعشقهای مقدس خود ،دل او را بدست آورد وبا کیفیت دلخواه وی،آمیزش نماید. آمادگی روحی وجسمی در موضوع مباشرت وآمیزش جنسی فوق العاده حساس ومورد سفارش پیشوایان دینی می باشد،از این جهت بر هر مرد وزنی لازم است حقوق همدیگر ونیازهای جنسی خود را کاملاٌ مراعات نموده ویکدیگر را کاملاٌ اشباع نمایند ،زیرا رابطه جنسی در سایر مسائل خانواده واز جمله در محبت زن وشوهر تاثیر فراوانی می گذارد واگر زنان به این موضوع توجه نکنند،ضررهای مهم اجتماعی را موجب خواهد شد،زیرا اگر شوهر از طریق همسر خود نیاز خود را بر طرف نسازد ،اگر تعهد مذهبی نداشته باشد،قهراٌ به فساد وآلودگی جنسی مبتلا شده واجتماع را به فحشاء وانحراف اخلاقی می کشاند ودر صورت مذهبی بودن ،با ناکامی وسرخوردگی روبرو شده ومحبتش نسبت به همسرش تاثیر خواهد گذاشت واحیاناٌ ممکن است دست به تجدید فراش نیز بزند .دین مبین اسلام زن وشوهر را مکلف می سازد که خود را پیوسته به یکدیگر عرضه نمایند وغریزه جنسی خود را در کانون خانواده برآورده سازند. جهت نشان دادن توجه اسلام به بحث تمکین خاص ذیلاٌ دو حدیث را از پیامبر اسلام (ص)در این خصوص نقل می کنیم : رسول گرامی اسلام خطاب به زنان می فرموده اند: ((وقتی شوهرانتان از شما درخواست جنسی می نمایند وشما مشغول نماز هستید نماز خود را طول ندهید.))(موگهی،1376، 161) این موضوع موید آن است که اسلام برای رابطه جنسی اهمیت فوق العاده قرارداده که به زنان امر می کند که حتی نماز که بالاترین وارزشمند ترین عبادتهاست را بخاطر آن کوتاه نمایند. پیامبر اسلام (ص)همچنین فرموده اند : ((جعل قره عینی فی الصلوه ولذتی فی النساء ))((نور چشم من در نماز ولذت من در زنان قراردارد)).(حرعاملی،1412، 10) 7) وظیفه اختصاصی زن در تمکین خاص یکی از وظایف مهم واساسی زن از دیدگاه حقوق وفقه مسئله تمکین وهمان رابطه زناشویی است.داشتن رابطه آمیزشی با زن از حقوق شوهر است وزن نمی تواند در این زمینه شوهر را مانع شود ویا عذری بیاورد ،مگر آنکه برای او منعی باشد. در مواردی که عذری وجود ندارد،اگر زن تمکین نکند مورد نفرت اسلام وزن ناشزه محسوب شده ومرد می تواند به وی نفقه پرداخت نکند وحتی وی را به این علت طلاق دهد یا همسر دیگر اختیار نماید. در روایات ائمه معصومین به این وظیفه زن اشاره شده که به مواردی ازاین احادیث ذیلاٌ اشاره می گردد: پیامبر اکرم (ص)در خصوص این وظیفه زن می فرمایند: ((شب هنگام که شوهرتان در بستر آرمیده ومنتظر آغوش گرم شماست ،خود را به کاری سر گرم نکنید ،زمان را طول ندهید،مبادا همسرتان به خواب رود ،چرا که چنین زنی تا بیداری شوهر همواره مورد نفرین فرشتگان است.))(همان، ص12) همچنین پیامبر (ص)فرموده اند : ((اجابت درخواست جنسی شوهر برای زن واجب است اگرچه در کنار تنور باشد.))(سبحانی،1375، 301) حضرت امام باقر(ع)نقل می کندکه زنی به محضر مبارک رسول خدا(ص)آمد وعرض کرد،وظیفه همسر نسبت به شوهرش چیست ؟پیامبر خدا در جواب آن زن فرمود: ((.....از جمله وظایفش آن است که خود را بر شوهر عرضه کند اگرچه بر روی مرکب باشد.))(همان) حضرت علی (ع)می فرمایند: ((بهترین زنان شما آن است که در خلوت خود را در اختیار شوهر بگذارد وبا زینت لازم وآراستگی مخصوص وهیئت شوهر پسند با وی مباشرت وآمیزش نماید.))(مجلسی،1403، ص235) پیامبر اکرم (ص)فرموده اند : ((خیر نسائکم العفیفه الغلمه)) ((ممتاز ترین زنان شما کسی است که نسبت به شوهرش شهوی تر بوده ،اما در برابر بیگانه ها عفیف ونفوذ ناپذیر باشد.))(حرعاملی،1412، 15) پیامبر (ص)در حدیثی دیگر می فرمایند: ((هر جا که شوهرتان شما را به خلوت بخواند همان جا بهشت شماست ،روا نیست شوهر خود را از بهره وری جنسی ولذت حلال منع کنید.))(همان) پیامبر خدا (ص)در عبادی بودن رابطه زناشویی می فرمایند: ((وقتی به سوی همسرتان می روید،در آغوش فرشتگانید ،چون به آمیزش می پردازید گناهانتان چون برگ درختان فرو می ریزد وچون غسل می کنید وخودرا می شوئید از گناهان بیرون می روید.)).(الکلینی،1388، 496) همانطوریکه از این حدیث استفاده می شود اسلام رابطه زناشویی را عبادت دانسته وآن را موجب تقرب به خدا وریزش گناهان می داند. دین مبین وروشنگر اسلام حتی به نحوه آمیزش واهمیت آن نیز بی توجه نمانده است بطوریکه پیامبر اکرم (ص)به زن وشوهر توصیه می فرمایند: ((هنگام در آمیختن با همسر خویش یکدیگر را ببوئید ،ببوسید،عشق بازی کنید وبا سخنان محبت آمیز ،عشق را به او پیش کش کنید))(فیض کاشانی،1417، 110) همچنین در خصوص نحوه آمیزش امام علی (ع)می فرمایند: ((هنگام آمیزش چون پرندگان شتاب نکنید ،صبر پیشه خود سازید،زنها نیازمند وقت بیشتری هستند ،مدتی نه چندان طولانی به عشق بازی بپردازید ،همسرتان را کاملاٌ آماده سازید،آمادگی دوسویه آمیزش را فرح بخش وکامل می کند.))(حرعاملی،1412، 83) حضرت علی (ع)در ذکر خصوصیات بدترین وخبیث ترین زنها می فرمایند: ((شرور ترین وخبیث ترین زنان آن همسری است که بد تمکین بوده وتسلیم خواسته های شوهرش نباشد))(سبحانی،1375، 303) بررسی روایات واحادیث وارده از ائمه معصومین که به تعداد اندکی از آنها اشاره گردید توجه اساسی وجدی اسلام را به تمکین خاص ووظیفه زنان در این مورد می رساند،از دیدگاه اسلام ،همسران نباید شوهران خود را از بهره مندی خود منع کنند وبا بهانه تراشی وعذرهای نا موجه عامل سرخوردگی شوهران وبی مهری آنان گردند ،بلکه مطابق راهنمایی اسلام وظیفه دارند با سخنانی زیبا وبا حرکاتی محبت آمیز واستقبال ومشایعت نمودن شوهر ،عواطف او را نسبت به خود وحتی مسائل جنسی تحریک وجلب نمایند ودل شوهر را در اختیار خود بگیرند ودر این صورت است که زنان صیاد ونیرنگ باز که پیوسته برای انحراف وبه فساد کشیدن دیگران در تلاشند ،نخواهند توانست مردان را گول زده ومردان نیز جز به همسران خود به کس دیگری توجه نخواهند داشت وتمام کوشش ومحبت آنان در این خواهد بود که در کنار همسران آگاه ومهربان خود زندگی نمایند ودر این صورت فرض است که خانه به کانونی از عشق ومحبت تبدیل خواهد شد وزن وشوهر تا آخر عمر به یکدیگر علاقه داشته ودر کنار هم زندگی شیرینی خواهند داشت.زنان باید توجه داشته باشند که شرم وحیاء در ارتکاب به حرام وبی بند وباری که یک عامل بازدارنده است ،واجب ولازم است واما همین صفت در بجا آوردن خواسته های وجلب عواطف او حرام وقبیح است،زیرا حیاء در این صورت مانع ایفای وظیفه زن وانجام حقوق واجب شوهر است ولذا در بعضی روایات فوق ملاحظه گردید که بهترین زنان ،زنانی بودند که نسبت به شوهران خود شهوی تر بوده وحیاء وشرم را کنار بگذارند وتسلیم خواسته های شوهران خود باشند ونسبت به دیگران به سان قلعه ای نفوذ ناپذیر گردیده وبا کمال وقار وشرم وحیاء خود را از هرگونه گرایش به فساد محافظت نمایند. بسیاری از زنان از عدم وفاداری وخیانت شوهران خود یا گرایش آنان به تعدد زوجات وازدواج موقت شکایت دارند،اگر اینگونه زنان به بحث رضایت جنسی شوهر آنگونه که دین مبین اسلام توجه نموده است عنایت داشته باشند مسلماٌ با چنین مشکلاتی مواجه نبوده وشاهد موفقیت در ارکان مختلف زندگی واستحکام آن خواهند بود. 8) وظیفه اختصاصی شوهر در تمکین خاص همانطوریکه در مباحث قبلی ذکر شد تمکین ورابطه زناشویی صرفاٌ وظیفه زن نمی باشد بلکه شوهر نیز در قبال همسر خود وظایفی دارد که در روایات ائمه معصومین به این موضوع بسیار مهم تاکید گردیده است ومتاسفانه قانونگذار ما به این مسئله بسیار مهم بی توجه بوده است.وجا دارد حقوقدانان ونویسندگان با ارائه مقالات وبرگزاری همایش ها توجه قانونگذار را به این مطلب هم جلب کنند. اسلام خواسته است که شوهر در بستر زن بخوابد واین در هرچهارشب یک شب حق زن است که تحت عنوان قسم در متون فقهی بحث شده است وشوهر نمی تواند از آن استنکاف کند. مرد وظیفه دارد در این رابطه به درخواست زن پاسخ گوید زیرا در غیر اینصورت احتمال لغزش وانحراف زن وجود دارد. امیر مومنان علی (ع)می فرمایند :گروهی از یاران رسول خدا (ص)بعنوان تقرب ونزدیکی به خدا ،قسم یاد کردند که با زنان نزدیکی نکنند ،همواره روزها روزه بدارند ودر تمام ایام سال ،شبها را نخوابند ،این قضیه توسط همسر آن بزرگوار بنام ام سلمه به اطلاع آن حضرت رسید ،رسول خدا(ص)با تعجب تمام وتوام با خشم از خانه خارج شده وبسوی آن گروه شتافت وفرمود: ((اترغنون عن النساء؟انی اتی النساء وآکل بالنهار ،وانام بالیل فمن رغب عنی فلیس منی))(حرعاملی،1412، 8) پیامبر فرمودند:آیا از آمیزش با زنان خوداری کرده اید؟مگر شما پیرو من نمی باشید؟بدانید که من با همسران خود آمیزش می کنم وروزها غذا می خورم وهرگز تمام ایام را روزه نمی گیرم وتمام شبها را بیدار نمی مانم ،بلکه به استراحت نیز می پردازم ،این حرکت شما از روش اسلام نمی باشد وبدانید که هر کس مثل من عمل نکند ،مسلمان نبوده وپیرو من نمی باشد. در خصوص لزوم آمیزش جنسی مردان با زنان خود مولا امیر المومنین علی(ع)می فرمایند: ((لا ورع لهن عند حاجتهن ولا دین لهن عند شهوتهن))(مجلسی،1403، 253) زنان را در حال تحریک ونیازشان ملاحظه نمائید وبداد آنان برسید زیرا هنگامیکه نیازمند به این مسئله شدند تقوا وپرهیزکاری را از دست می دهند وملاحظه دین ودیانت را نمی کنند وشهوت وتحریک غریزه جنسی همه چیز را ازیاد آنان می برد. 9) کاهش میل زوجین به روابط زناشویی وتاثیرات آن بر اختلافات خانوادگی کاهش میل جنسی یا از بین رفتن آن در ازدواج ها شایع تر از آن است که اغلب گمان می کنند، به استناد پژوهشی که دراین زمینه صورت گرفته است حدود 40 درصد از زوجهای خوشبخت به کاهش میل جنسی خود اشاره کرده اند(تی بک ،1372، 419) .این آمار نگران کننده می باشد ولزوم توجه حقوقدانان وروانشناسان را به این مقوله می طلبد. کاهش میل جنسی دلایل مختلفی دارد،بطور کلی شیدایی اوایل ازدواج ،شعله های اشتیاق را افزایش می دهد ،با به سر رسیدن این دوران،شدت میل جنسی نیز کاهش پیدا می کند.هنگامیکه زندگی مشترک ادامه پیدا می کند،مقولاتی نظیر کسب معاش وتدارک مسکن وتربیت فرزندان ،بخشی از نیرویی را که سابقاٌ صرف عشق ورزی بین زوجین می شد به خود جذب می کنند وتدریجاٌ انگیزه کسب درآمد وتهیه مسکن برکار عشق وعاشقی غلبه می کند وسرانجام ،خستگی وفشار ناشی از کار ،انجام کارهای منزل وفرسودگی های جسمی ،میل جنسی را کاهش می دهد واین موضوع برای استحکام وبقای خانواده نگران کننده است. اما بیشترین علت کاهش میل جنسی بعد از ازدواج راباید در حیطه روان جستجو کرد که از طرز تلقی شخص نسبت به خود ،نسبت به روابط جنسی ونسبت به همسر نشات می گیرد ،مثلاٌ کمبود اعتماد به نفس ناشی از احساس بی کفایتی یا ترس از شکست می تواند به کاهش روابط جنسی منجر شود. گاه زن یا شوهر که خودرا به لحاظ جسمی یا شکل یا شمایل در اندازه های مطلوب نمی بیند،از تن دادن به عشق ورزی خوداری می کنند.ممکن است زنی از داشتن اندام نامناسب رنج ببرد،ممکن است مردی به خاطر داشتن شکم بزرگ یا ساقه های قوسی شکل ناراحت باشد. از آن گذشته بسیاری از زوجها به توانایی خود در همبستری فکر می کنندونگران هستند نتوانند خود یا همسرشان را ارضاء نمایند .این نگرانی نیز ممکن است زمینه ای فراهم سازد تا اشخاص از همبستری لذت نبرند. اختلاف نظر زن وشوهر نیز می تواند بر روابط جنسی آنها تاثیر بگذارد که از جمله بارزترین آنها می توان به اختلاف بر سرزمان ،محل ،شدت وتکرارنزدیکی اشاره کرد ،اختلاف برسرزمان ارضاءتناوب ویا بسیاری از جنبه های دیگر نیز منجر به دلخوری ،اضطراب یا احساس گناه شده وبر تماسهای جنسی تاثیر نامساعد می گذارد. احساسات منفی ،لزوماٌ به کاهش میل جنسی منجر نمی شود .بسیاری از اشخاص به این نتیجه می رسند که تماس جنسی آنها را از احساس اضطراب ،خشم ،یا اندوه نجات می دهد.اما وقتی این احساسات متوجه همسر باشد ،نزدیکی جنسی به جای تخفیف اسباب تشدید آن را فراهم می کند.گاه شدت ناراحتی به قدری است که زن ویاشوهر به میل جنسی نزدیک نمی شوند .البته استثنائاتی نیز وجود دارد.در مواردی مشاهده شده است که بعد از مشاجره ونزاع میل جنسی زن وشوهر نسبت به یکدیگر افزایش یافته است .طرز تلقی در زمینه آمیزش می تواند روی احساسات جنسی تاثیر بگذارد مثلاٌ اشخاصی که رابطه جنسی را موضوع بسیار جدی تلقی می کنند ویا اشخاص افسرده ممکن است در کار آمیزش با موانع روانی روبرو باشندویا اگر براین باور باشید که همسرتان از شما سوءاستفاده می کندبه احساسات شما بها نمی دهد،احتمالاٌ میل جنسی شما فروکش خواهد کرد. کاهش میل جنسی ممکن است خودبه سوء تفاهماتی منجر گردد که به روابط جنسی وغیر جنسی آسیب برساند. با عنایت به اهمیت این موضوع ونقش کاهش میل جنسی در ایجاد اختلاف وتنش در روابط خانوادگی در این قسمت به عوامل ایجاد رفتار جنسی مطلوب در روابط زناشویی پرداخته می شود تا مورد استفاده زوجین قرارگیرد. 10) عوامل ایجاد رفتار آمیزش مطلوب در روابط زناشویی رفتار آمیزشی مطلوب در روابط زناشویی ،زمانی تحقق پیدا می کند که زن ومرد به ازدواج راضی باشند وبدون اکراه واجبار پیوند زناشویی را پذیرفته باشند.رغبت ومیل به همسر یکی از ارکان ارضای غریزه جنسی است،رضایت زن وشوهر در انتخاب یکدیگر فواید زیادی در استحکام خانواده دارد که از آن جمله ارضای صحیح وکامل غریزه جنسی است.عموماٌ رضایت از یکدیگر،محبت ودوستی را به وجود می آورد ودر پرتو علاقه ومهربانی نسبت به هم ،خواسته های یکدیگر را مراعات خواهند کرد.(کجباف،1384، 45) 10-1 رعایت احترام ومحبت متقابل زوجین در راستای استحکام خانواده وایجاد یک رابطه امیزش سالم ومعتدل ،باید به روابط میان خود براساس صمیمیت واحترام توجه کافی داشته باشند،مرد باید ابراز نیاز کند وزن به نیاز مرد توجه داشته باشد وهمچنین هرگاه زن نیاز داشته باشد،به گونه ای که به شوهر خود نشان دهد ،نیاز خود را آشکار سازد وشوهرپاسخ مناسب را ابراز کند.درچنین رابطه ای زن باید با مرد خود مهربان وپاکدامن باشد .زیبائیهای خود را برای همسرش آشکار سازد ودر خلوت ،هر چه مرد از زن بخواهد او در اختیارش بگذارد .مرد نیز باید زن را نعمت الهی بداند که خداوند به وی ارزانی داشته وبا او به نیکویی معاشرت کند. 10-2)پرهیز از حیای منفی زن وشوهر محرم اسرار یکدیگرند وباید به یکدیگر اعتماد کنند،در صورتی که مشکل جنسی داشته باشند،برای یکدیگر بازگو کنند واگر نیازمند مشاور یا روان پزشک بوده تا انها را کمک نماید از حضور آنها استفاده کنند.زن وشوهر باید بدانند ،که هیچ کس حتی (پدر ومادر)به اندازه آن دو نسبت به آن ها نزدیک نیست ودر امور جنسی فقط زن وشوهر هستند که می توانند از مسایل ومشکلات جنسی یکدیگر با خبر باشند وهیچگونه شرم وحیایی بین آنها در این رابطه معنا ندارد. 10-3)تفاهم وتوافق میان همسران در روابط آمیزشی زن وشوهر باید در ارضای نیاز جنسی به تفاهم وتوافق نظر برسند وقبل از انجام آمیزش ،آمادگی روانی وجسمانی لازم را کسب کنند،ادراک متقابل ورعایت شرایط یکدیگر باعث ارضای کامل صحیح ودوجانبه غریزه جنسی همسران خواهد شد. 10-4)رعایت اخلاق در آمیزش درروابط آمیزشی،ضروری است که زن وشوهر به طور کامل مراقب گفتار ورفتار خود باشند واز ادای عباراتی که موجب ،تحقیر دیگری می شود بپرهیزند،زیرا در غیر این صورت ،وضعیت روانی یکدیگر را مختل ساخته واین اختلال برکنش جنسی آنها تاثیر منفی خواهد گذاشت ،بطوریکه ممکن است موجب سردی شده واز ادامه آمیزش جنسی ممانعت به عمل آید .حتی گاه ممکن است باعث عصبانیت زوجین شده وخشونت رابه دنبال داشته باشد.لازم است همسران در روابط زناشویی به اصول اخلاقی پایبند بوده واحساسات منفی خویش را کنترل نمایند ودر صورت عدم ارضای جنسی به امور اخلاقی وفادار باشند. 10-5)آداب آمیزش بسیاری از احکام وآداب آمیزش در نگاه اسلام به منظور ایجاد تعادل میان کمیت وکیفیت چنین فعالیتی است واحکامی نظیر: 10-6)زن وشوهر در آمیزش نباید عجله کنند آقایان باید بدانند که بسیاری از زنان دست کم 30 دقیقه وقت لازم دارند تا برای رابطه آمیزشی آمادگی پیدا کنند ولی مردان برای آمادگی فقط به 30 ثانیه وقت احتیاج دارند .بعبارت دیگر اگر بخواهیم تمایلات جنسی مردوزن را با یکدیگر مقایسه کنیم باید بگوئیم که تمایلات جنسی مرد مانند مایکروویو است :مایکروویو سریع روشن می شود طرف چند ثانیه عمل می کند ووقتی غذا پخت ،سریع خاموش می شود .تمایلات جنسی زن مانند اجاق گاز برقی است ،اجاق گاز باید مدتی بسوزد تا داغ شود ومدت زمانی بیشتری نیاز دارد تا سرد شود .(آلن،1384، 269) 10-7)لزوم ملاعبه وعشق بازی قبل از آمیزش زوجین جهت آمادگی می بایست به این موضوع مهم توجه وعنایت داشته باشند پیامبر اکرم (ص)می فرمایند: ((هنگام در آمیختن با همسر خویش ،یکدیگر راببوئید،ببوسید،عشق بازی کنیدوبا سخنان محبت آمیز ،عشق را به او پیش کش کنید))(فیض کاشانی،1417، 110) 10-8)رعایت اوقات مستحب ومکروه وحرام زوجین باید با استفاده از رساله عملیه با اوقات مستحب ومکروه وحرام آمیزش آشنا گردند.از جمله اوقات حرام ،ایام عادت ماهیانه ومدت معین پس از زایمان است که مردان از آمیزش منع شده اند. پیشنهادها : 1)الزامی شدن آموزش حقوق خانواده در تمامی مقاطع سنی یکی از مشکلات اساسی که در کشور ما وجود دارد عدم آشنایی زوجین ومخصوصاٌ زوجین جوان با وظایف وحقوق خود در رابطه با طرف مقابل ومخصوصاً در روابط آمیزشی در زناشویی است. که علت این امر خود علت بسیاری از رفتارهای نابهنجار وجدایی ها است.با کمال تاسف در کشور ما در هیچیک از مقاطع تحصیلی از دبستان گرفته تا مقاطع تحصیلی در دانشگاهها ،هیچ درسی تحت عنوان آشنایی با حقوق خانواده وجود ندارد ،در حالی که کودکان،نوجوانان وجوانان ما در مقاطع مختلف تحصیلی با انبوهی از اطلاعات تاریخی ،جغرافیایی،......که گاهی چندان فایده عملی نیز در طول زندگی خود ندارد آشنا می شوند اما از مهمترین واساسی ترین مسئله که همان ازدواج وتشکیل زندگی زناشویی می باشد بیگانه هستند .امروزه جوانان ازدواج می کنند بدون کوچکترین آموزشی در خصوص نحوه رابطه با طرف مقابل. ما امروزه در بدیهی ترین موضوع که همان آموزش می باشد با مشکل وبی برنامگی مواجه هستیم ،چگونه انتظار داریم که استحکام خانواده حفظ شود وآمار طلاق وجدایی پائین آید. صدا وسیمای کشور ما که می تواند بعنوان یک دانشگاه در آموزش مبانی خانواده به دختران وپسران که قصد اردواج دارند یا زوجین نقش ایفاءکند ،متاسفانه کمتر به این موضوع مهم پرداخته است ودر حالیکه ساعتها وقت این رسانه به برنامه های مختلف ورزشی وتبلیغات کالاهای مصرفی اختصاص پیدا می کند ، تنها وقت بسیار اندکی را به مقوله آموزش خانواده می پردازد . لذا با عنایت به اهمیت آموزش مبانی حقوق خانواده پیشنهاد می گردد: الف)آموزش حقوق خانواده مخصوصاٌ در حوزه وظایف اختصاصی ومشترک زوجین برای تمامی مقاطع تحصیلی از مهد کودک تا مقاطع تحصیلات عالی اجباری گردد.قانونگذار با تدوین موادقانونی خاص وزارت آموزش وپرورش ووزارت علوم وتحقیقات وفن آوری را مکلف نماید تا با همکاری اساتید برجسته حقوق خانواده ،روانشناسان صاحب نظر وقوه قضائیه کتب وجزواتی را در خصوص آموزش علمی وعملی حقوق خانواده ونحوه مقابله با بحرانهای خانوادگی را تهیه نموده وآموزش در این حوزه را اجباری نماید. ب) صدا وسیما بعنوان یک رسانه فراگیر که در تمامی مناطق کشور ودر تمامی ساعات شبانه روز در دل خانواده ها جا دارد مکلف گردد ساعاتی از برنامه های خود را به بحث راجع به نحوه ازدواج صحیح ،روابط صحیح زن وشوهر با یکدیگر ونحوه مقابله زوجین با مسائل ومشکلات زناشویی اختصاص دهد. ج)ارگانهایی همچون قوه قضائیه ،سازمان بهزیستی و......مکلف باشند در تهیه بروشورها ولوح های فشرده متنی وتصویری در زمینه آموزش مسائل جنسی ،نحوه مقابله با خشونتهای خانوادگی و....... اقدام کنند و این بروشورها ونرم افزار ها بصورت ماهانه وبا یک برنامه ریزی اصولی وزیر نظر کارشناسان مجرب منتشر ودر اختیار زنان خانه دار ،کارگران مجرد ومتاهل ومشاغل آزاد گذاشته شود. د)کلیه ارگانها وسازمانها دولتی وخصوصی مکلف گردند نسبت به برگزاری کارگاههای آموزش همسرداری وتربیت کودک وهمزیستی مسالمت آمیز با همسر وخانواده او وفرزندان با استفاده از اساتید مجرب حقوق وروانشناسی اقدام نمایند.در این بند پیشنهاد می شود این کارگاهها بصورت اجباری برای کلیه پرسنل سازمانهای دولتی و خصوصی اجراءگرددومسلماٌ اجرای این بند تاثیر بسیار شگفت انگیزی در استحکام بنای خانواده خواهد داشت. 2)اجباری شدن معاینات جسمی وروانی قبل از ازدواج بسیاری از عوامل جسمی همچون ناتوانی جنسی ،سردمزاجی زن،عقیم بودن زن یا مرد،انحرافات جنسی یاعوامل روانی مثل افسردگی یا غمگینی ،تند خویی وخشونت ،بی ایمانی ،وابستگی شدید به پدر ،مادر ودوستان ،یا مشکلات اخلاقی در فرو پاشی خانواده وعدم تربیت صحیح فرزندان نقش اساسی دارد. لذا بسیاری ضروری است که معاینات جسمی وروانی قبل از ازدواج اجباری گردد تا دختر وپسری که قصد ازدواج دارند با مشکلات احتمالی جسمی وروانی طرف مقابل آشنا شوند. مسلماٌ اگر هر یک از دختر وپسر از وجود اختلالات جسمی وروانی در طرف مقابل آگاه شود ممکن است از ازدواج با طرف مقابل صرفنظر نماید ویا اگر قصد ازدواج نیز دارد با علم وآگاهی از عیب طرف مقابل خود را برای مقابله با این عیب آماده کند . 3)تاسیس وتشکیل موسسات ازدواج دختر وپسر در هنگام خواستگاری می بایست در انتخاب شوهر یا همسر خود کمال دقت ومراقبت را داشته باشند چرا که کوچکترین بی دقتی در این خصوص عواقب بسیار ناخوشایندی بدنبال خواهد داشت وگاه چاره ای جز جدایی وطلاق وجود نخواهد داشت. بسیاری از دختران وپسران در هنگام ازدواج با بحرانهای روحی وروانی مواجه می گردند ،چراکه شرایط یک همسر ایده آل با توجه به خصوصیات خود وخانواده خود را نمی دانند وکسی نیست که آنها را در این خصوص راهنمایی وهدایت کند. همچنین هنگامیکه برای دختر خانمی خواستگار می آید ،خانواده وی در تشخیص معیارهای مناسب خواستگار ،تحقیقات از شخص خواستگار وبررسی صحت وسقم ادعای وی ،خصوصاٌ در شهرهای بزرگ که افراد همدیگر را نمی شناسند ،دچار بحران می گردند. تشکیل موسسات ازدواج می تواند بعنوان مرجعی مطمئن وقابل اعتماد برای خانواده باشد تا از تشکیل خانواده های نابسامان جلوگیری شود .این موسسات چند وظیفه خطیر ومهم را می توانند عهده دارد گردند: الف)ارائه مشاوره وراهنمایی به دختران وپسران آماده ازدواج در خصوص شرایط همسر ایده آل با توجه به ویژگی های شخصیتی وخانوادگی آنها. ب)انجام تحقیقات در خصوص شخص معرفی شده برای ازدواج از طرف دختر یا پسر یا خانواده آنها ،بطوریکه بتوان به تحقیقات صورت گرفته اطمینان حاصل نمود . ج)معرفی دختران آماده ازدواج به پسرانی که قصد ازدواج دارند ،با توجه به ویژگی های شخصیتی ،جسمی وروانی دو طرف. بسیاری از دختران هستند که شرایط ازدواج را دارند واز موقعیت خوبی نیز برخوردار می باشند اما برای خانواده های دیگر ناشناخته مانده اند واین معضل در شهرهای بزرگ بیشتر به چشم می خورد .با تشکیل این موسسات ،خانواده ها می توانند مشخصات و ویژگیهای دختر وخانواده خود را در اختیار این موسسات قرار دهند وپسر وخانواده وی می توانند با مراجعه به این موسسات با دختران آماده ازدواج که از هر نظر با خانواده آنها نزدیک می باشد، آشنا گردند وزمینه جهت ازدواج دو تن زیر نظر مسئولین موسسه فراهم گردد .مسلماٌ با این شرایط ما اصولاٌ با ازدواجهای موفق روبرو خواهیم بود ودر سایه آن فرزندان موفق وتربیت یافته پرورش خواهند یافت. قابل ذکر است افرادی که بعنوان مدیر ومسئول اینگونه موسسات انتخاب می شوند می بایست دارای تحصیلات عالیه ،متاهل ،متدین ومورد اعتماد اهالی شهر ومحله بوده ودارای مشاوران حقوقی ،مذهبی وروانشناسی نیز باشند. 4)تاسیس موسسات مشاوره خانواده بسیاری از زوجین پس از ازدواج مخصوصاٌ در سالهای اولیه زندگی با بحرانهای ناشی از عدم آشنایی با وظایف خود در خصوص زناشویی ،تمکین به معنای خاص و........... وهیچ سازمان وارگان مشخصی در کشور ماوجود ندارد که به کمک این خانواده ها بشتابد ودر نتیجه ما شاهد خانواده های نابسامان ودر نهایت جدایی زوجین خواهیم بود. در کشور واحدهایی تحت عنوان مشاوره خانواده زیرنظر سازمان بهزیستی فعالیت می کنند اما اینگونه واحدها بعلت ساختار تشکیلاتی وعدم بهره مندی از وجود افراد متخصص نتوانسته اند کمکی به خانواده ها در این خصوص نمایند لذا پیشنهاد می گردد موسسات مشاوره خانواده با شرایط ذیل تشکیل گردد: الف)هر یک از این موسسات از 5 عضو تشکیل گردد .یک متخصص حقوقی آگاه به حقوق خانواده ،یک روانشناس ،یک متخصص امور مذهبی،یک پزشک ویک معتمد محلی . ب)این موسسات بطور گسترده در تمامی نقاط کشور علی الخصوص در مراکز دانشگاهی ،کارخانه ها وادارات بصورت خاص تشکیل شود تا امکان استفاده ازاین موسسات به راحتی برای همگان فراهم گردد. ج)با استفاده از مطبوعات ،صدا وسیما و.....فرهنگ استفاده از این موسسات بوجود آید ،بگونه ای که هر خانواده که به نحوی با بحران مواجه می گردد خود را ملزم به استفاده از این مراکز بداند. د)از وظایف این موسسات می توان به راهنمایی وهدایت زوجین در انجام وظایف خود پس از ازدواج ،آموزش شیوه برخورد با کودکان وجوانان ،مشاوره ومددکاری به زوجین وفرزندان آنها که با بحران طلاق وجدایی مواجه شده اندو.........اشاره کرد. 5)لزوم اختصاص موادی از قانون مدنی به بحث وظایف وتکالیف زوجین در تمکین خاص ،علی رغم آنکه در مباحث فقهی بصورت صریح به مبحث تمکین خاص وضمانت اجرای آن پرداخته شده است ،این امر که بسیار نیز در مباحث حقوق خانواده مهم می باشد در قانون مدنی بصورت مبهم مطرح گردیده است لذا ضروری است قانونگذار با اضافه نمودن موادی به قانون مدنی بصورت صریح وبا ذکر ضمانت اجرای تخلف از آن، وظایف وتکالیف وحقوق زوجین در موضوع تمکین خاص را روشن نماید. نتیجه: یکی از تکالیفی که از دیدگاه فقهی وحقوقی برعهده زوجین است، تمکین است.فقها وحقوقدانان تمکین را در دو معنای عام وخاص بکار برده اند .که در تمکین عام ،حسن معاشرت زوجین با یکدیگر مورد بحث قرار می گیرد ونزدیکی ورابطه جنسی زن وشوهر در تمکین به معنای خاص مورد مطالعه است ونقطه مقابل تمکین نشوز یا نافرمانی است. تمکین خاص یا به عبارتی مساله تمتع وروابط آمیزشی در دین اسلام مورد تاکید قرار گرفته واسلام آنرا از سنن خود وامری مستحب وگاهی واجب می داند. اگر تمکین به معنای خاص (روابط آمیزشی)به همان نحو که دین مبین اسلام بر آن تاکید نموده است هدایت واجرا شود ،موجب استحکام بنای خانواده خواهد شد واز بسیاری از اختلافات وطلاقها جلوگیری می شود. بررسی منابع فقهی وحقوقی ومخصوصاً روایات وارده از ائمه این نتیجه را بدست می دهد که صرفاً زوجه مکلف به تمکین از شوهر خود نمی باشد بلکه این امر تکلیفی مشترک است که هردو می بایست به این تکلیف اقدام نمایند. نقطه مقابل تمکین، نشوز می باشد که در قرآن کریم وعبارات بعضی از فقها نشوز در دو معنای خود بکار رفته است هم نشوز زن وهم نشوز مرد بنابراین از دیدگاه حقوقی امکان الزام زوج به تمکین نیز از طریق مقامات قضایی امکانپذیر است. در این پژوهش همچنین به این نتیجه رسیدیم که اگر زوجین در نکاح شرط نمایند که رابطه آمیزشی با یکدیگر نداشته باشند،اگر در این شرط نفع وفایده ای باشد مثل اینکه یکی از زوجین دارای بیماری خاصی مثل ایدز باشد وبیم سرایت آن به دیگری برود .شرط وعقد هردو صحیح هست والا صرفاً شرط باطل است. منابع 1)آلن وبار،باراپیز،آنچه زنان ومردان نمی دانند،ترجمه زهرا افتخاری ،انتشارات نسل نو اندیش،چاپ اول،بهار 1384 ه.ش 2)امامی ،دکتر سید حسن،حقوق مدنی،جلد پنجم ،انتشارات کتابفروشی اسلامیه ،1376 ه.ش 3)تی بک،پرفسور آرون،عشق هرگز کافی نیست،چگونه مشکلات زناشویی وخانوادگی را حل کنیم،ترجمه،مهدی قراچه داغی ،انتشارات پنگوئن،چاپ پنجم،1372 ه.ش 4)جعفری لنگرودی ،دکتر محمد جعفر،مبسوط در ترمینولوژی حقوق ،انتشارات گنج دانش،چاپ اول 1378،جلد دوم 5)حر عاملی،محمد بن الحسن،وسائل الشیعه الی التحصیل مسائل الشریعه ،بیروت دار احیاء التراث العربی،1412ه.ق 6)رضوانی،مدیر کل امور اجتماعی استان تهران،مصاحبه ،نقل از سایت اینترنتی HTTP://TEHRANEMROOZ.IR 9/12/2007 7)سبحانی ،جعفر ،مسائل ازدواج وحقوق خانواده ،انتشارات دفتر تحقیقات وانتشارات ،چاپ سوم،1375ه.ش 8) شریف ،دکتر علی،نفقه وتمکین در حقوق خانواده ،انتشارات بشارت ،چاپ اول،1376ه.ش 9) صفایی ،دکتر سید حسین-عراقی دکتر سید عزت ا...-امامی ،دکتر اسدا...-قاسم زاده ،بررسی تطبیقی حقوق خانواده زیر نظر دکتر ابوالقاسم گرجی انتشارات دانشگاه تهران ،چاپ اول 1384 10)طباطبایی(علامه)سید محمد حسین ،تفسیر المیزان ،ترجمه سید محمد باقر همدانی،انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی،قم،1363،جلد دوم 11)صفایی،دکتر سید حسین-امامی،دکتر اسد ا...،حقوق خانواده ،جلد دوم،قرابت ونسب وآثار آن ،انتشارات دانشگاه تهران ،اردیبهشت 1374ه.ش 12)فیض کاشانی،المحجه البیضاء فی التهذیب الاحیاء،تصحیح ،علی اکبر غفاری،انتشارات اسلامی،جلد سوم،قم ،1417ه.ق 13)فروتن ،دکتر سید کاظم ،روزنامه همشهری مورخه 27/1/86،سال پانزدهم،شماره 4243 14)کلینی رازی(شیخ کلینی)،ابوجعفر محمد بن یعقوب،اصول من الکافی،تهران ،المکتبه الاسلامیه ،چاپ سوم ،جلد 6،1388ه.ق 15)کجباف،دکتر محمد باقر ،رفتار شناسی جنسی در اندیشه دینی،کتاب زنان ،شورای فرهنگی،اجتماعی ،سال هفتم،شماره 27،بهار 1384 ه.ش 16)نجفی،شیخ محمد حسن(صاحب جواهر)جواهر الکلام،چاپ تهران،1312ه.ق 17)مجلسی،محمد باقر،بحار الانوار،داراحیاء التراث العربی،جلد43، ،1403ه.ق 18)مومن قمی،محمد،کلمات سریده فی مسائل جدیده ،انتشارات موسسه نشر اسلامی ،چاپ اول،1415 ه.ق 19)محمدی ،مرتضی،کتاب زنان ،فصلنامه شورای فرهنگی واجتماعی زنان شماره 23، 1383 20)موگهی،عبدالرحیم ،احکام خانواده ،انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم 1376 21)مشکینی ،علی،ازدواج در اسلام،ترجمه احمد جنتی،انتشارات یاسر 1375 22)واحدی ،دکتر قدرت ا...،طلاق،موسسه انتشارات آسیا،1347ه.ش 1 سوره نساء آیه 128 2 همان
نقد وبررسی مبانی فقهی وحقوقی تمکین خاص وتکالیف مشترک واختصاصی زوجین در این خصوص دکترعلیرضا حسنی عضو هیئت علمی گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان چکیده: بر اساس مبانی فقهی وحقوقی زوجه مکلف به تمکین از زوج می باشد وبیشتر فقها مفهوم تمکین را اغلب همان معنای خاص آن که عبارت از رابطه آمیزشی است می دانند .در این پژوهش به این سئوال مهم پاسخ داده می شود که آیا تمکین خاص صرفاً وظیفه زوجه است یا زوج نیز در این خصوص از نظر مبانی فقهی وحقوقی مکلف به تمکین است وآیا امکان الزام به تمکین زوج از طریق محاکم وجود دارد یا خیر؟همچنین به مفهوم نشوز اشاره شده و گنجانیدن شرط عدم تمکین در نکاح وصحت وبطلان آن مورد بررسی قرار می گیرد .تاثیر روابط زناشویی در استحکام بنیان خانواده ووظایف اختصاصی ومشترک زوج و زوجه در تمکین خاص وحدود آن در این پژوهش از دیدگاه مبانی فقهی وحقوقی نیز مورد بررسی قرار گرفته است. کلید واژه ها:تمکین ،نشوز ،عدم تمکین ،زناشویی،آمیزش مقدمه: يكي از تكاليفي كه قانونگدار بر عهده زوجين گذاشته است بحث تمكين است . ماده 1102 ق.م مقرر مي دارد : « همين كه نكاح بطور صحت واقع شد روابط زوجيت بين طرفين موجود و حقوق و تكاليف زوجين در مقابل همديگر برقرار مي شود » و در ماده 1108 ق. م آمده است « هر گاه زن بدون مانع مشروع از اداي وظايف زوجيت امتناع كند مستحق نفقه نخواهد بود .» حقوقدانان تمكين را در دو معناي عام و خاص بکار برده اند ودر تمکین به معنای عام حسن معاشرت زوجین با یکدیگر مورد بحث قرار می گیرد ونزدیکی ورابطه جنسی داشتن زن وشوهر در تمکین به معنای خاص آن مورد بحث است ونقطه مقابل تمکین نشوز مورد بررسی قرار گرفته است. به جرائت مي توان گفت يكي از اصلي ترين انگيزه هاي تشكيل خانواده آميزش و تامين نياز جنسي است ، ارضاء صحيح غريزه جنسي طرفين مسئله مهم وپيچيده اي است كه هيچگاه نبايد ازكنار آن بي تفاوت گذشت زيرا در استحكام و تزلزل خانواده نقش مهم و اساسي دارد . در دين مبين اسلام مساله تمتع و روابط آميزشي مطرح است و اسلام آنرا از سنن خود و امري مستحب وگاهی واجب می داند. نتايج روابط آميزشي يا به بيان حقوقدانان تمكين به معناي خاص بسيار زياد است ، از جمله اينكه سببب انس و الفت ،وحدت و يكدلي ، اتحاد و هماهنگي مي شود ، سكون و آرامش طرفين را سبب مي گردد و آن شور و عصيان ناشي از نامرادي ها فرو مي نشيند و فرد احساس سبكي مي كند . روابط آميزشی موجب حفظ عفت است و سبب آن مي شود كه چشم ها پاك و عفيف گردند ، زن يا مرد بكوشند دامن خود را از آلودگي ها پاك داشته و خود را از عوامل لغزش دور دارند و اين امر خود مساله اي مهم و سبب حفظ اجتماع از آلودگي ها ست . عدم آمادگي براي روابط يا بعبارتي نشوز هر يك از زن و مرد ممكن است حيات زناشويي را متوقف ويا متزلزل كند ويا موجبات گناه و آلودگي را در يكي از آن دو سبب شود. براي اينكه زناشويي بر روي شالوده اي محكم و استوار پايه گذاري شود نه تنها بايد سليقه و هم آهنگي اخلاقي بين طرفين موجود باشد بلكه بايد از نظر روابط جنسي و امور آميزشي نيز هم آهنگي و توافق وجود داشته باشد . در صورت عدم ارضاي ميل جنسي زن بخصوص زنان نسل جديد ، اختلافات زناشويي بالا مي گيرد و اغلب شايد ندانند كه اين مشاجرات از عدم اقناع ميل جنسي است و بيشتر به مسائل ديگر ارتباط داده مي شود . مدیر کل اجتماعی استان تهران اعلام نموده که با تحقيقات پژوهشي كه در زمينه علل وقوع طلاق در استان تهران صورت پذيرفته اين نتيجه حاصل شده است كه 43 در صد طلاقها در 5 سال اول زندگي رخ مي دهد و دو سوم آنها در دو سال اول بوده است . او مهمترين علت طلاقها را نداشتن آگاهي زوجين ازمسائل زناشويي مي داند و معتقد است 50% طلاق ها به دليل تمكين نشدن زن ومرد از مسائل زناشويي رخ مي دهد(رضوانی،2007). نكته جالب توجه آنكه به موجب مطالعاتي كه در كشور انگلستان صورت گرفته معلوم شده كه 50% اختلافات زناشويي در اين كشور بر اثر عدم توافق در مسائل جنسي تحقق يافته است. (واحدی ،1347 ، 383) غریزه جنسی (تمکین به معنای خاص )چون یکی از اصلی ترین غرایز بشر است ،اگر به شیوه درست ومطابق با فطرت انسان با آن برخورد نشود ،می تواند انسان را تخریب کند ،اعتماد به نفس اورا بگیرد ،باعث بهانه گیری ،پرخاشگری وسوء ظن به همسر شود ونهایتاً انواع مشکلات رفتاری را بوجود می آورد .افسردگی در زوجین وطلاق از عوارض جدی عدم تمکین مناسب از سوی زوجین است.آمارها نشان می دهد 30تا40 درصد کل مردم دنیا به نوعی در زندگی زناشویی خود اختلالات جنسی را تجربه می کنند(فروتن،1386، 24)این عدد را ضرب کنید در مشکل هایی که این اختلالات می تواند در یک خانواده ایجاد کند .نکته جالب اینجاست که اکثر این اختلالات در کشور ما به نوعی حل نشده باقی می مانند ،بنابراین هم با خود اختلال وهم عوارض آن روبرو خواهیم بود .علت اساسی این مشکل هم روشن است ،عدم توجه قانونگذار به این مسئله در زندگی زناشویی ،آداب ورسوم وچیزی که به غلط نام آنرا حجب وحیاء وعفت گذاشته ایم وباعث شده ضرورت مراجعه برای حل مشکل از سوی خانواده ها درک نشود. اهميت روابط زناشویی و تمكين زوجین در زندگي زناشويي و عدم توجه جدي قانونگذار به اين مسئله و حتي توجه نكردن اكثريت پژوهشگران و اساتيد حقوق بطور خاص به اين مسئله ،وتلاش جهت حل اين مشكل اينجانب را بر آن داشت كه اين پژوهش را به اين مسئله مهم و حيات بخش در زندگي زوجين اختصاص دهم . اهداف تحقيق : 1) آشنا کردن كامل زوجين ايراني وجوانان آماده ازدواج با حقوق و تكاليف خود و طرف مقابل در خصوص تمكين مطابق قانون مدني ايران و فقه اسلامي. 2) پيشنهاد را ه حلهاي مناسب به مقنن جهت بهبود روابط بین زوجین واستحکام بنای خانواده. 3)كاهش آمار اختلافات زوجين و طلاق با اطلاع زوجين از حقوق و تكاليف خود در خصوص تمكين به معنای خاص. سئوالات تحقیق: 1)آیا زوجه صرفاً موظف به تمکین از زوج است یا تمکین یک تکلیف مشترک ودوجانبه است؟ 2)آیا امکان الزام زوج به تمکین وجود دارد؟ 3)زن وشوهر تا چه حد مکلف به تمکین از یکدیگر هستند؟ 4)اگر زن وشوهر بر یکدیگر شرط کنند که روابط آمیزشی با هم دیگر نداشته آیا شرط صحیح است؟ فرضیه های تحقیق: 1)زوجین براساس قانون وفقه امامیه مکلف به تمکین از یکدیگرند واین امر یک تکلیف دو جانبه است. 2)زن وشوهر هردو مکلف هستند در حدود قانون وعرف از یکدیگر تمکین نمایند. 3)از دیدگاه حقوقی وفقهی امکان الزام زوج به تمکین وجود دارد. 4)اگر زن وشوهر شرط عدم روابط آمیزشی را ضمن عقد درج کنند در صورتیکه دارای نفع عقلایی باشد صحیح است. 5)روابط آمیزشی صحیح از سوی زوجین موجب استحکام بنای خانواده است. نوع روش تحقيق : اين تحقيق کتابخانه ای،تحليلي و كاربردي بوده وبا استفاده از تحقيقات بنيادي گذشتگان و انجام تحقيق نظري سعي دربه كمال رسانيدن رفتارهاي زوجين و الگوهاي مورد استفاده در خانواده خواهد پرداخت. 1)مفهوم تمکین واقسام آن براساس ماده 1102 قانون مدني « همين كه نكاح بطورصحت واقع شد روابط زوجيت بين طرفين موجود و حقوق و تكاليف زوجين درمقابل يكديگر برقرار ميشود» از جمله تكاليفي كه به عهده زوجین گذارده شده است تمكين از یکدیگر است . تمكين در لغت به معناي اعطا قدرت و دادن سلطه است(جعفری لنگرودی،1378، 1422) عده اي نيز تمكين رابه معناي تن دردادن تعریف کرده اند. (امامی،1376، 447) تمكين در اصطلاح حقوقي به دو معني بكار مي رود: تمكين خاص و عام 1-1)تمكين عام : عبارت است از حسن معاشرت زن با شوهر خود و اطاعت از او در حدود عرف وعادت آمده است ومصادیق آنرا تابع قانون وعرف ورسوم اخلاقی واجتماعی که عمدتاً از شرع مقدس متاثر شده است دانسته اند اموري همچون سپاس از زحمات مرد، با محبت با او سخن گفتن ، صبر بر مستمندي و فقر او ،پذيرايي عاشقانه از وي، استقبال از او به وقت آمدن، بدرقه او به وقت رفتن ،آرايش و زينت و خوب پوشيدن كه در سخنان رسول خدا وامامان معصوم به عنوان وظيفه زن در مقابل شوهر معين شده است .و ملاك و ضابطه اي كه در تمكين عام مد نظراست اطاعت شوهر در حدود قانون ومتعارف در جهت حفظ مصالح خانواده است(صفایی،عراقی.........،1384، 198) 1-2)تمكين خاص : عبارت است ازنزديكي جنسي زن با شوهر كه زن بايد همواره آماده براي آن باشد مگر آنكه بيمار باشد كه نزديكي موجب زيان او گردد و موانع شرعي داشته باشد مثل صوم قاعده گي و غيره .... به عبارت ديگر زن بايد در هرحال و در هر وقت مطيع خواهش شوهر باشد و بنابرقول فقهاي اسلامي « هو التخليه بينها و بينه بحيث لا تخص موضعا و لاوقتا »يعني تمكين خلوت كردن بين زن وشوهر است بطوريكه زن محل و وقتي را اختصاص ندهد و خودش را در اختيار شوهر بگذارد. تمكين اغلب همان معني خاص را دارد و در محاكم هم بيشتر به همان معني خاص توجه مي كنند(شریف،1376، 60) قانون مدني تمكين به معناي خاص را در ماده 1085 بعبارت وظايف زن در مقابل شوهر تعبير نموده است ازنظر قضايي هم بايد آنرا از موارد حسن معاشرت مذكور در ماده 1108 ق.م دانست.قانون مدنی به کلمه مجمل ((وظایف زن در مقابل شوهر اکتفاء نموده است)) سئوال مهمی که در این قسمت مطرح می شود این است که آیا تمکین صرفاً تکلیفی یک جانبه است وفقط زن باید به این نیاز مرد پاسخ دهد ونیاز زن در این مورد باید نادیده گرفته شود یا اینکه برآوردن چنین نیاز مشروعی،تکلیفی دو جانبه است؟بررسی کتب فقهی وحقوقی در ابتدای امر این تصور را بوجود می آورد که صرفاً زن مکلف به تمکین از شوهر خود است ومرد تکلیفی در این مورد ندارد اما این تصور اشتباه می باشد .زیرا چنین نیاز طبیعی ومشروعی نیازی مشترک وعادلانه می باشد .(محمدی، 1383، 45).پاسخ متعارف به نیازهای جنسی طرفین وظیفه ای مشترک ودوجانبه است که از جمله حکمت های ازدواج ارضای این نیاز طبیعی در انسان است روایاتی صحیح از ائمه اطهار وارد شده است که در تبیین این موضوع مهم جلوه می کند امام صادق (ع)می فرماید: ((بسیاراتفاق می افتد که زن هنگام جماع دست رد را به سینه شوهر می زند ومی گوید :می ترسم حامله شوم ،با این که بچه دار هستم وهمچنین شوهر از جماع خوداری می کند ومی گوید ،می ترسم حامله شوی ....لذا در اسلام خدای متعال نهی کرده از این که مرد موجب زیان زن گردد یا زن باعث ضرر مرد شود.))(کلینی ،1388 ، 64) در تفسیر روایت فوق یکی از فقها معاصر می گوید : ((این روایت دلالت دارد به این که بر مرد جایز نیست از جماع با زن به دلیل ترس از حامله شدن ،امتناع کند وزوجه حق دارد ،شوهر را به این امر فراخواند ...... سیاق روایت اشاره به حق جماع هر یک از زوجین دارد وبا مطالبه یکی از آنها دیگری حق امتناع ندارد .))(مومن قمی،1415، 59) دلیل محکمتر این که در قرآن کریم آمده است : ((هن لباس لکم وانتم لباس هن)) خداوند متعال در این آیه پس از جواز آمیزش زوجین در شب های ماه مبارک رمضان ،تشبیه بسیار زیبایی را بکار می برد ومی فرماید : زنان لباس وجامه یا پوششی هستند برای شما (مردان )وشما نیز جامه وپوششی برای آنان هستید . علامه طباطبایی در این رابطه معتقد است : ((این دو جمله از قبیل استعاره است ،برای اینکه هر یک از زن وشوهر طرف مقابل را از رفتن به دنبال فسق وفجور واشاعه دادن آن در بین افراد نوع بشر جلوگیری می کند ،پس در حقیقت مرد لباس وساتر زن وزن ساتر مرد است.))(طباطبایی،1363، 64) از این رو اگر تمکین خاص وظیفه مختص زن به شمار آید ،چگونه معنای آیه در عمل ،تحقق پیدا خواهد کرد .اگر مرد وظیفه ای که به طور متعارف در پاسخ گویی به نیاز مشروع زن نداشته باشد ،چگونه می تواند از فسخ وفجور ممانعت کند .لذا تصور این امر که تمکین خاص امر یک جانبه وتنها تکلیف زن می باشد،نه تنها امری معقول و منطقی نبوده ،بلکه مورد تائید شارع مقدس هم نمی باشد.مطالعه کتب حقوقی که در زمینه حقوق خانواده نگاشته شده صرفاً به مسئله تمکین زن اشاره دارد وصرفاً بانوان را موظف به تمکین از شوهر می دانند وضمانت اجرای عدم تمکین را نیز عدم پرداخت نفقه وحق طلاق زوج می دانند در حالیکه همانطوریکه گفته شد تمکین تکلیفی است مشترک ومتاسفانه بعلت عدم تبیین این موضوع حقوق بانوان در این زمینه پایمال می شود که جا دارد حقوقدانان به تکلیف اخلاقی وقانونی خود در این زمینه جهت حفظ حقوق زنان اقدام نمایند. 3)نشوز : عدم تمكين در اصطلاح حقوقي نشوز و زني كه از شوهر اطاعت نمي كند ناشزه ناميد ه مي شود ، نشوز در لغت به معناي ارتفاع و بلندشدن و در اصطلاح حقوقي نافرماني يكي از زوجين است . نافرماني زوج و عدم ايفاء وظايف زناشویي از ناحيه او نيز در فقه اسلامي نشوز ناميده شده است وهرگاه نافرماني و وظيفه نشناسي از هر دو طرف باشد آن را شقاق ناميده اند ولي در حقوق امروز نشوز را معمولا براي نافرماني زن بكار مي برند(صفایی،1374، 127) صاحب جواهر در این خصوص می گوید : ((نشوز زن عبارت است از هرگونه سرکشی وتنفر ونشوز مرد عبارت است از زدن ودوری کردن از بستر .))(نجفی ،1312، 200) قرآن كريم نشوزرا در هر دو معناي خود بكاربرده است، هم نشوز زن و هم نشوز مرد . آنجاكه مي فرمايد : « والاتي تخافون نشوز هن »1 منظور خروج از اطاعت زوج توسط زوجه است و آنجاكه مي فرمايد: « وان امراه خافت من بعلها نشوزاً اواعراضا »2 منظور نشوز مرد از انجام تكاليف واجب در قبال زوجه خود ميباشد . البته گاهي هر دو از انجام حقوق و تكاليف يكديگر در قبال هم خوداري مي ورزند كه قرآن كريم از اين وضعيت تعبير به شقاق نموده است و اين معنا در آيه 25 سوره نساء آمده است كه مي فرمايد : « وان خفتم شقاق بينهما .....» در دعاوی حقوقی معمولاً در مورد نشوز مرد عبارت عدم تمکین را بکارنمی برند وآنرا عرفاً مستهجن می دانند در حالی که اگر نشوز وعدم تمکین را به یک معنا بدانیم دلیلی از نظر شرعی وجود ندارد که دعوی الزام به تمکین زوج که از طرف زوجه مطرح شده را وارد تشخیص ندهیم .با این حساب زن نیز می تواند چنانچه شوهر به تکالیف واجب عمدتاً غیر مالی مثل حق مضاجعت ونزدیکی حداقل هر چهار ماه یک بار اقدام ننموده او را از طریق مراجعه به دادگاه ملزم نمود .البته در عمل بانوان به دلیل شرم وحیاء مطالبات خود را از بابت این حقوق در قالب الزام شوهر به پرداخت نفقه مطرح می نمایند ولی در هر حال بنظر اینجانب الزام به تمکین زوج خالی از وجاهت قانونی نیست. 4)شرط عدم تمكين ازسوي زوجه درعقد نكاح اگرزن بر شوهر شرط كند كه هيچ يك از وظايف زوجيت را انجام ندهد و به اصطلاح تمكين ننمايد آيا شرط مزبور صحيح است يا خير؟ در اين خصوص بين فقها و حقوقدانان اختلاف نظر وجود دارد . مرحوم دكتر سيد حسن امامي معتقدند اين شرط خلاف مقتضاي عقدنكاح و برخلاف قوانين آمره نمي باشد بنظر ايشان اين امر از جمله حقوقي است كه مربوط به زوجين مي باشد و آنان مي توانند هرگونه بخواهند در آن توافق نمايند.(امامی،1376، 377) عده اي دیگر از اساتيد حقوق برخلاف این نظریه اعتقاد به بطلان شرط وعقد دارند ومعتقدند : چنین شرطی از نظر مباینت با ذات عقد هم باطل وهم موجب بطلان عقد است(صفایی،1374، 73) دكتر صفايي و دكتر اسد الله امامي در اين خصوص مي فرمايند : « چنانكه در نكاح شرط شود كه شوهر يا زن وظايف زوجيت راانجام ندهند يا رابطه زوجيت بين آنان پديد نيايد چنين شرطي ، ازنظر مباینت با ذات عقد ، هم باطل وهم موجب بطلان عقد است»(همان) اما عده ای از حقوقدانان در این خصوص معتقدند : (( عدم انجام وظايف زوجيت بطور مطلق ، مثل آزاد بودن زن در معاشرت و خروج ازمنزل با روح عقد نكاح وزوجيت مغايرت دارد ،بنابراين چنين شرطي را نمی توان به اختيار طرفين گذاشت و به اين جهت ما آن رانامشروع مي دانيم ليكن اگرزن بر شوهر شرط كند كه فقط با او نزديكی نكند و يا اورا ملامسه ننمايد ويا شرط كند كه اختيار مسكن با او باشد بطوري كه ملاحظه ميشود اين امور به اختيار طرفين بوده و در واقع مقتضاي اطلاق عقد هستند نه ذات عقد لذا هم شرط صحيح است و هم عقد))(شریف،1376، 70) بررسی ماهیت حقوقی عقد نکاح موید این است که ذات عقد نکاح محرمیت بین زوجین است وچنانچه صرفاً شرط شود که زن وشوهر پس از عقد نکاح با یکدیگر محرم نباشند باذات عقد نکاح مباینت داشته وموجبات بطلان عقد وشرط را مطابق بند 1 ماده 233 قانون مدنی فراهم می آورد والا اگر بین زوجین شرط عدم نزدیکی شود در صورتی که در آن نفع وفایده ای باشد مثل اینکه یکی از زوجین دارای بیماری خاصی مثل ایدز باشد وبیم سرایت به دیگری برود ،شرط وعقد هردو صحیح است وبا هیچ یک از مواد قانون مدنی مغایرت ندارد .والا صرفاً شرط باطل است. 5)روابط زناشویی ونقش آن در استحکام بنیان خانواده روابط زناشویی که فقها وحقوقدانان معمولاٌ از آن تحت عنوان تمکین خاص یاد می کنند،یکی از مهمترین واصلی ترین هدفهای ازدواج در ابتدای امر شمرده می شود ،متاسفانه بسیاری از جوانان که اقدام به ازدواج می کنند به نحوه وچگونگی آمیزش با همسر خود بیگانه هستند وموارد زیادی نیز مشاهده می شود که سالیان سال از ازدواج دو نفر می گذرد، اما بازهم نسبت به چگونگی داشتن یک رابطه صحیح جنسی بیگانه می باشند آمارها نشان می دهد که 30تا40 درصد کل مردم دنیا به نوعی در زندگی زناشویی خود اختلال جنسی را تجربه می کنند،همچنین تخمین زده می شود 8تا9 درصد مردان جامعه ناتوانی جنسی دارند.(فروتن،1386، 24) غریزه جنسی ،از آنجا که یکی از اصلی ترین غرایز بشری است،اگر به شیوه درست ومطابق با فطرت انسان با آن برخورد نگردد،می تواند انسان را تخریب نموده واعتماد به نفس او را بگیرد وباعث بهانه گیری ،پرخاشگری،سوء ظن به همسر گردد ودر نهایت به فروپاشی خانواده بیانجامد. بررسیها موید این موضوع است که علت مراجعه 50 درصد زن وشوهرها وارائه دادخواست طلاق ،ریشه در مسائل جنسی دارد(همان)ممکن است زوجین در ابتداء مسائلی همچون عدم تفاهم ،عدم پرداخت نفقه ومشکلات فرعی دیگر را مطرح کنند اما بعد از گرفتن شرح حال آنها ،متوجه می شویم که مشکل اصلی آنها اختلالات جنسی بوده است ولی بعلت حجب وحیاء،دلایل دیگری را برای عدم سازش وطلاق مطرح می کرده اند . متاسفانه اهمیت رابطه جنسی در بین زن وشوهر در کشور ما نادیده گرفته شده است وزوجین بدون آنکه کوچکترین آموزشی در این زمینه دیده باشند زندگی خود را آغاز می کنند ودر روزهای اولیه آغاز زندگی با مشکلات عدیده وسرخوردگی مواجه می شوند. اگر خطراتی که از طرف مسائل جنسی خانواده وجامعه را تهدید می کند بیشتر از مواد مخدر یا اعتیاد نباشد کمترنیست. عده ای معتقدند ، چون مسائل جنسی موضوع حساسی است وحجب وحیاء اجازه مطرح کردن آن را نمی دهد نباید آن را مطرح کرد.اما باید توجه داشت که امامان وپیشوایان ما این نوع نگاه را به موضوع نداشته اند ،بررسی آیات وروایات وارده موید این مطلب است که در زمان پیامبر (ص)وامامان (ع)خیلی راحت والبته با حفظ حرمت ها در این باره صحبت می شده است،درست مثل سایر بیماری ها ومشکلات ،مردم به اهلش مراجعه می کردند وآنها هم جوابشان را می دادند ،به عبارت دیگر ما در صدر اسلام هیچگاه مشاهده نمی کنیم که مشکل جنسی به عنوان یک مشکل اجتماعی مطرح شده باشد .نگاه اسلام به غرایز جنسی نگاه نفی وسلبی وخشونت نیست ،بلکه ارضای صحیح آن از عبادات الهی دانسته شده است . روزی ابوذر از پیامبراسلام (ص)پرسید:آمیزش مرد با همسر خود با اینکه کامرانی است آیا ثواب دارد؟ پیامبر (ص)فرمود:آری .اگر از طریق نا مشروع کام خود را برآورده سازی حرام نیست ؟ گفت چرا؟فرمود :پس حلالش ثواب دارد.(مشکینی،1375، 123) در ازدواج سالم زوجین به فنون واصول روابط جنسی آگاهی کامل دارند وبر اساس آنها از غریزه جنسی به بهترین شکل ممکن بهره می گیرند .برای حفظ ارتباط جنسی خود با منطق چاره جویی می کنند وتا آنجایی که امکان دارد این ارتباط را بررسی می کنند.ارتباط معقول جنسی عشق وعلاقه مستحکمی را بین زوجین بوجود می آورد. طرز فکر زوجین راجع به مسائل جنسی از عواملی است که باید زوجین قبل وبعد از ازدواج به آن توجه کنند ،ارضاء صحیح غریزه جنسی طرفین، مسئله مهم وپیچیده ای است که هیچگاه نباید از کنار آن بی تفاوت گذشت،زیرا در استحکام وتزلزل خانواده نقش مهمی دارد. 6)وظایف مشترک زوجین در تمکین خاص همانطوریکه در مباحث قبل گفته شد تمکین خاص ناظر به رابطه جنسی زن وشوهر وپاسخ دادن به خواسته های مشروع یکدیگر می باشند.از دیدگاه حقوقی وفقهی هر کدام از زن وشوهر در این خصوص وظایف وتعهداتی دارند که ذیلاٌ به آنها اشاره می شود . یکی از اصلی ترین انگیزه های تشکیل خانواده آمیزش وتامین نیاز جنسی است،زن وشوهر در تامین واشباع جنسی یکدیگر لازم است فوق العاده هوشیار ودقیق باشند واین خواسته طبیعی را بصورت مطلوب ومشروع جوابگو باشند واز جهت کمی وکیفی طوری رفتار کنند که علاقه وعشق همدیگر را جذب کنند تا عنان قلبشان در اختیار یکدیگر قرار بگیرد وجز همسر ،هرگز عشق دیگری را در دل نپروانند ،زیرا آمیزش وکیفیت مطلوب آن در ازدیاد محبت زن وشوهر ودوام زندگی زناشویی بسیار موثر است ودر صورتیکه این نیاز طبیعی برآورده نشود قهراٌ عوارض نامطلوبی رابدنبال خواهد داشت که، سر کوفتگی،انحراف وبی عفتی ،بی رغبتی به همدیگر ،ستیزه وخصومت ازآن جمله است. آئین مقدس اسلام با ظرافت تمام این نیاز طبیعی انسان را مورد توجه قرار داده است وپیروان خود را بطور دقیق رهبری می نماید وبه آنان وبویژه به شوهر سفارش می کند طبیعت زن توام با حیاء وعفت وشرم گذاشته شده است ،او نمی تواند در اظهار نیازش پیشدستی کند ولذا شوهر موظف است همسر خود را در این زمینه فراموش نکند وبا شوخیها وعشقهای مقدس خود ،دل او را بدست آورد وبا کیفیت دلخواه وی،آمیزش نماید. آمادگی روحی وجسمی در موضوع مباشرت وآمیزش جنسی فوق العاده حساس ومورد سفارش پیشوایان دینی می باشد،از این جهت بر هر مرد وزنی لازم است حقوق همدیگر ونیازهای جنسی خود را کاملاٌ مراعات نموده ویکدیگر را کاملاٌ اشباع نمایند ،زیرا رابطه جنسی در سایر مسائل خانواده واز جمله در محبت زن وشوهر تاثیر فراوانی می گذارد واگر زنان به این موضوع توجه نکنند،ضررهای مهم اجتماعی را موجب خواهد شد،زیرا اگر شوهر از طریق همسر خود نیاز خود را بر طرف نسازد ،اگر تعهد مذهبی نداشته باشد،قهراٌ به فساد وآلودگی جنسی مبتلا شده واجتماع را به فحشاء وانحراف اخلاقی می کشاند ودر صورت مذهبی بودن ،با ناکامی وسرخوردگی روبرو شده ومحبتش نسبت به همسرش تاثیر خواهد گذاشت واحیاناٌ ممکن است دست به تجدید فراش نیز بزند .دین مبین اسلام زن وشوهر را مکلف می سازد که خود را پیوسته به یکدیگر عرضه نمایند وغریزه جنسی خود را در کانون خانواده برآورده سازند. جهت نشان دادن توجه اسلام به بحث تمکین خاص ذیلاٌ دو حدیث را از پیامبر اسلام (ص)در این خصوص نقل می کنیم : رسول گرامی اسلام خطاب به زنان می فرموده اند: ((وقتی شوهرانتان از شما درخواست جنسی می نمایند وشما مشغول نماز هستید نماز خود را طول ندهید.))(موگهی،1376، 161) این موضوع موید آن است که اسلام برای رابطه جنسی اهمیت فوق العاده قرارداده که به زنان امر می کند که حتی نماز که بالاترین وارزشمند ترین عبادتهاست را بخاطر آن کوتاه نمایند. پیامبر اسلام (ص)همچنین فرموده اند : ((جعل قره عینی فی الصلوه ولذتی فی النساء ))((نور چشم من در نماز ولذت من در زنان قراردارد)).(حرعاملی،1412، 10) 7) وظیفه اختصاصی زن در تمکین خاص یکی از وظایف مهم واساسی زن از دیدگاه حقوق وفقه مسئله تمکین وهمان رابطه زناشویی است.داشتن رابطه آمیزشی با زن از حقوق شوهر است وزن نمی تواند در این زمینه شوهر را مانع شود ویا عذری بیاورد ،مگر آنکه برای او منعی باشد. در مواردی که عذری وجود ندارد،اگر زن تمکین نکند مورد نفرت اسلام وزن ناشزه محسوب شده ومرد می تواند به وی نفقه پرداخت نکند وحتی وی را به این علت طلاق دهد یا همسر دیگر اختیار نماید. در روایات ائمه معصومین به این وظیفه زن اشاره شده که به مواردی ازاین احادیث ذیلاٌ اشاره می گردد: پیامبر اکرم (ص)در خصوص این وظیفه زن می فرمایند: ((شب هنگام که شوهرتان در بستر آرمیده ومنتظر آغوش گرم شماست ،خود را به کاری سر گرم نکنید ،زمان را طول ندهید،مبادا همسرتان به خواب رود ،چرا که چنین زنی تا بیداری شوهر همواره مورد نفرین فرشتگان است.))(همان، ص12) همچنین پیامبر (ص)فرموده اند : ((اجابت درخواست جنسی شوهر برای زن واجب است اگرچه در کنار تنور باشد.))(سبحانی،1375، 301) حضرت امام باقر(ع)نقل می کندکه زنی به محضر مبارک رسول خدا(ص)آمد وعرض کرد،وظیفه همسر نسبت به شوهرش چیست ؟پیامبر خدا در جواب آن زن فرمود: ((.....از جمله وظایفش آن است که خود را بر شوهر عرضه کند اگرچه بر روی مرکب باشد.))(همان) حضرت علی (ع)می فرمایند: ((بهترین زنان شما آن است که در خلوت خود را در اختیار شوهر بگذارد وبا زینت لازم وآراستگی مخصوص وهیئت شوهر پسند با وی مباشرت وآمیزش نماید.))(مجلسی،1403، ص235) پیامبر اکرم (ص)فرموده اند : ((خیر نسائکم العفیفه الغلمه)) ((ممتاز ترین زنان شما کسی است که نسبت به شوهرش شهوی تر بوده ،اما در برابر بیگانه ها عفیف ونفوذ ناپذیر باشد.))(حرعاملی،1412، 15) پیامبر (ص)در حدیثی دیگر می فرمایند: ((هر جا که شوهرتان شما را به خلوت بخواند همان جا بهشت شماست ،روا نیست شوهر خود را از بهره وری جنسی ولذت حلال منع کنید.))(همان) پیامبر خدا (ص)در عبادی بودن رابطه زناشویی می فرمایند: ((وقتی به سوی همسرتان می روید،در آغوش فرشتگانید ،چون به آمیزش می پردازید گناهانتان چون برگ درختان فرو می ریزد وچون غسل می کنید وخودرا می شوئید از گناهان بیرون می روید.)).(الکلینی،1388، 496) همانطوریکه از این حدیث استفاده می شود اسلام رابطه زناشویی را عبادت دانسته وآن را موجب تقرب به خدا وریزش گناهان می داند. دین مبین وروشنگر اسلام حتی به نحوه آمیزش واهمیت آن نیز بی توجه نمانده است بطوریکه پیامبر اکرم (ص)به زن وشوهر توصیه می فرمایند: ((هنگام در آمیختن با همسر خویش یکدیگر را ببوئید ،ببوسید،عشق بازی کنید وبا سخنان محبت آمیز ،عشق را به او پیش کش کنید))(فیض کاشانی،1417، 110) همچنین در خصوص نحوه آمیزش امام علی (ع)می فرمایند: ((هنگام آمیزش چون پرندگان شتاب نکنید ،صبر پیشه خود سازید،زنها نیازمند وقت بیشتری هستند ،مدتی نه چندان طولانی به عشق بازی بپردازید ،همسرتان را کاملاٌ آماده سازید،آمادگی دوسویه آمیزش را فرح بخش وکامل می کند.))(حرعاملی،1412، 83) حضرت علی (ع)در ذکر خصوصیات بدترین وخبیث ترین زنها می فرمایند: ((شرور ترین وخبیث ترین زنان آن همسری است که بد تمکین بوده وتسلیم خواسته های شوهرش نباشد))(سبحانی،1375، 303) بررسی روایات واحادیث وارده از ائمه معصومین که به تعداد اندکی از آنها اشاره گردید توجه اساسی وجدی اسلام را به تمکین خاص ووظیفه زنان در این مورد می رساند،از دیدگاه اسلام ،همسران نباید شوهران خود را از بهره مندی خود منع کنند وبا بهانه تراشی وعذرهای نا موجه عامل سرخوردگی شوهران وبی مهری آنان گردند ،بلکه مطابق راهنمایی اسلام وظیفه دارند با سخنانی زیبا وبا حرکاتی محبت آمیز واستقبال ومشایعت نمودن شوهر ،عواطف او را نسبت به خود وحتی مسائل جنسی تحریک وجلب نمایند ودل شوهر را در اختیار خود بگیرند ودر این صورت است که زنان صیاد ونیرنگ باز که پیوسته برای انحراف وبه فساد کشیدن دیگران در تلاشند ،نخواهند توانست مردان را گول زده ومردان نیز جز به همسران خود به کس دیگری توجه نخواهند داشت وتمام کوشش ومحبت آنان در این خواهد بود که در کنار همسران آگاه ومهربان خود زندگی نمایند ودر این صورت فرض است که خانه به کانونی از عشق ومحبت تبدیل خواهد شد وزن وشوهر تا آخر عمر به یکدیگر علاقه داشته ودر کنار هم زندگی شیرینی خواهند داشت.زنان باید توجه داشته باشند که شرم وحیاء در ارتکاب به حرام وبی بند وباری که یک عامل بازدارنده است ،واجب ولازم است واما همین صفت در بجا آوردن خواسته های وجلب عواطف او حرام وقبیح است،زیرا حیاء در این صورت مانع ایفای وظیفه زن وانجام حقوق واجب شوهر است ولذا در بعضی روایات فوق ملاحظه گردید که بهترین زنان ،زنانی بودند که نسبت به شوهران خود شهوی تر بوده وحیاء وشرم را کنار بگذارند وتسلیم خواسته های شوهران خود باشند ونسبت به دیگران به سان قلعه ای نفوذ ناپذیر گردیده وبا کمال وقار وشرم وحیاء خود را از هرگونه گرایش به فساد محافظت نمایند. بسیاری از زنان از عدم وفاداری وخیانت شوهران خود یا گرایش آنان به تعدد زوجات وازدواج موقت شکایت دارند،اگر اینگونه زنان به بحث رضایت جنسی شوهر آنگونه که دین مبین اسلام توجه نموده است عنایت داشته باشند مسلماٌ با چنین مشکلاتی مواجه نبوده وشاهد موفقیت در ارکان مختلف زندگی واستحکام آن خواهند بود. 8) وظیفه اختصاصی شوهر در تمکین خاص همانطوریکه در مباحث قبلی ذکر شد تمکین ورابطه زناشویی صرفاٌ وظیفه زن نمی باشد بلکه شوهر نیز در قبال همسر خود وظایفی دارد که در روایات ائمه معصومین به این موضوع بسیار مهم تاکید گردیده است ومتاسفانه قانونگذار ما به این مسئله بسیار مهم بی توجه بوده است.وجا دارد حقوقدانان ونویسندگان با ارائه مقالات وبرگزاری همایش ها توجه قانونگذار را به این مطلب هم جلب کنند. اسلام خواسته است که شوهر در بستر زن بخوابد واین در هرچهارشب یک شب حق زن است که تحت عنوان قسم در متون فقهی بحث شده است وشوهر نمی تواند از آن استنکاف کند. مرد وظیفه دارد در این رابطه به درخواست زن پاسخ گوید زیرا در غیر اینصورت احتمال لغزش وانحراف زن وجود دارد. امیر مومنان علی (ع)می فرمایند :گروهی از یاران رسول خدا (ص)بعنوان تقرب ونزدیکی به خدا ،قسم یاد کردند که با زنان نزدیکی نکنند ،همواره روزها روزه بدارند ودر تمام ایام سال ،شبها را نخوابند ،این قضیه توسط همسر آن بزرگوار بنام ام سلمه به اطلاع آن حضرت رسید ،رسول خدا(ص)با تعجب تمام وتوام با خشم از خانه خارج شده وبسوی آن گروه شتافت وفرمود: ((اترغنون عن النساء؟انی اتی النساء وآکل بالنهار ،وانام بالیل فمن رغب عنی فلیس منی))(حرعاملی،1412، 8) پیامبر فرمودند:آیا از آمیزش با زنان خوداری کرده اید؟مگر شما پیرو من نمی باشید؟بدانید که من با همسران خود آمیزش می کنم وروزها غذا می خورم وهرگز تمام ایام را روزه نمی گیرم وتمام شبها را بیدار نمی مانم ،بلکه به استراحت نیز می پردازم ،این حرکت شما از روش اسلام نمی باشد وبدانید که هر کس مثل من عمل نکند ،مسلمان نبوده وپیرو من نمی باشد. در خصوص لزوم آمیزش جنسی مردان با زنان خود مولا امیر المومنین علی(ع)می فرمایند: ((لا ورع لهن عند حاجتهن ولا دین لهن عند شهوتهن))(مجلسی،1403، 253) زنان را در حال تحریک ونیازشان ملاحظه نمائید وبداد آنان برسید زیرا هنگامیکه نیازمند به این مسئله شدند تقوا وپرهیزکاری را از دست می دهند وملاحظه دین ودیانت را نمی کنند وشهوت وتحریک غریزه جنسی همه چیز را ازیاد آنان می برد. 9) کاهش میل زوجین به روابط زناشویی وتاثیرات آن بر اختلافات خانوادگی کاهش میل جنسی یا از بین رفتن آن در ازدواج ها شایع تر از آن است که اغلب گمان می کنند، به استناد پژوهشی که دراین زمینه صورت گرفته است حدود 40 درصد از زوجهای خوشبخت به کاهش میل جنسی خود اشاره کرده اند(تی بک ،1372، 419) .این آمار نگران کننده می باشد ولزوم توجه حقوقدانان وروانشناسان را به این مقوله می طلبد. کاهش میل جنسی دلایل مختلفی دارد،بطور کلی شیدایی اوایل ازدواج ،شعله های اشتیاق را افزایش می دهد ،با به سر رسیدن این دوران،شدت میل جنسی نیز کاهش پیدا می کند.هنگامیکه زندگی مشترک ادامه پیدا می کند،مقولاتی نظیر کسب معاش وتدارک مسکن وتربیت فرزندان ،بخشی از نیرویی را که سابقاٌ صرف عشق ورزی بین زوجین می شد به خود جذب می کنند وتدریجاٌ انگیزه کسب درآمد وتهیه مسکن برکار عشق وعاشقی غلبه می کند وسرانجام ،خستگی وفشار ناشی از کار ،انجام کارهای منزل وفرسودگی های جسمی ،میل جنسی را کاهش می دهد واین موضوع برای استحکام وبقای خانواده نگران کننده است. اما بیشترین علت کاهش میل جنسی بعد از ازدواج راباید در حیطه روان جستجو کرد که از طرز تلقی شخص نسبت به خود ،نسبت به روابط جنسی ونسبت به همسر نشات می گیرد ،مثلاٌ کمبود اعتماد به نفس ناشی از احساس بی کفایتی یا ترس از شکست می تواند به کاهش روابط جنسی منجر شود. گاه زن یا شوهر که خودرا به لحاظ جسمی یا شکل یا شمایل در اندازه های مطلوب نمی بیند،از تن دادن به عشق ورزی خوداری می کنند.ممکن است زنی از داشتن اندام نامناسب رنج ببرد،ممکن است مردی به خاطر داشتن شکم بزرگ یا ساقه های قوسی شکل ناراحت باشد. از آن گذشته بسیاری از زوجها به توانایی خود در همبستری فکر می کنندونگران هستند نتوانند خود یا همسرشان را ارضاء نمایند .این نگرانی نیز ممکن است زمینه ای فراهم سازد تا اشخاص از همبستری لذت نبرند. اختلاف نظر زن وشوهر نیز می تواند بر روابط جنسی آنها تاثیر بگذارد که از جمله بارزترین آنها می توان به اختلاف بر سرزمان ،محل ،شدت وتکرارنزدیکی اشاره کرد ،اختلاف برسرزمان ارضاءتناوب ویا بسیاری از جنبه های دیگر نیز منجر به دلخوری ،اضطراب یا احساس گناه شده وبر تماسهای جنسی تاثیر نامساعد می گذارد. احساسات منفی ،لزوماٌ به کاهش میل جنسی منجر نمی شود .بسیاری از اشخاص به این نتیجه می رسند که تماس جنسی آنها را از احساس اضطراب ،خشم ،یا اندوه نجات می دهد.اما وقتی این احساسات متوجه همسر باشد ،نزدیکی جنسی به جای تخفیف اسباب تشدید آن را فراهم می کند.گاه شدت ناراحتی به قدری است که زن ویاشوهر به میل جنسی نزدیک نمی شوند .البته استثنائاتی نیز وجود دارد.در مواردی مشاهده شده است که بعد از مشاجره ونزاع میل جنسی زن وشوهر نسبت به یکدیگر افزایش یافته است .طرز تلقی در زمینه آمیزش می تواند روی احساسات جنسی تاثیر بگذارد مثلاٌ اشخاصی که رابطه جنسی را موضوع بسیار جدی تلقی می کنند ویا اشخاص افسرده ممکن است در کار آمیزش با موانع روانی روبرو باشندویا اگر براین باور باشید که همسرتان از شما سوءاستفاده می کندبه احساسات شما بها نمی دهد،احتمالاٌ میل جنسی شما فروکش خواهد کرد. کاهش میل جنسی ممکن است خودبه سوء تفاهماتی منجر گردد که به روابط جنسی وغیر جنسی آسیب برساند. با عنایت به اهمیت این موضوع ونقش کاهش میل جنسی در ایجاد اختلاف وتنش در روابط خانوادگی در این قسمت به عوامل ایجاد رفتار جنسی مطلوب در روابط زناشویی پرداخته می شود تا مورد استفاده زوجین قرارگیرد. 10) عوامل ایجاد رفتار آمیزش مطلوب در روابط زناشویی رفتار آمیزشی مطلوب در روابط زناشویی ،زمانی تحقق پیدا می کند که زن ومرد به ازدواج راضی باشند وبدون اکراه واجبار پیوند زناشویی را پذیرفته باشند.رغبت ومیل به همسر یکی از ارکان ارضای غریزه جنسی است،رضایت زن وشوهر در انتخاب یکدیگر فواید زیادی در استحکام خانواده دارد که از آن جمله ارضای صحیح وکامل غریزه جنسی است.عموماٌ رضایت از یکدیگر،محبت ودوستی را به وجود می آورد ودر پرتو علاقه ومهربانی نسبت به هم ،خواسته های یکدیگر را مراعات خواهند کرد.(کجباف،1384، 45) 10-1 رعایت احترام ومحبت متقابل زوجین در راستای استحکام خانواده وایجاد یک رابطه امیزش سالم ومعتدل ،باید به روابط میان خود براساس صمیمیت واحترام توجه کافی داشته باشند،مرد باید ابراز نیاز کند وزن به نیاز مرد توجه داشته باشد وهمچنین هرگاه زن نیاز داشته باشد،به گونه ای که به شوهر خود نشان دهد ،نیاز خود را آشکار سازد وشوهرپاسخ مناسب را ابراز کند.درچنین رابطه ای زن باید با مرد خود مهربان وپاکدامن باشد .زیبائیهای خود را برای همسرش آشکار سازد ودر خلوت ،هر چه مرد از زن بخواهد او در اختیارش بگذارد .مرد نیز باید زن را نعمت الهی بداند که خداوند به وی ارزانی داشته وبا او به نیکویی معاشرت کند. 10-2)پرهیز از حیای منفی زن وشوهر محرم اسرار یکدیگرند وباید به یکدیگر اعتماد کنند،در صورتی که مشکل جنسی داشته باشند،برای یکدیگر بازگو کنند واگر نیازمند مشاور یا روان پزشک بوده تا انها را کمک نماید از حضور آنها استفاده کنند.زن وشوهر باید بدانند ،که هیچ کس حتی (پدر ومادر)به اندازه آن دو نسبت به آن ها نزدیک نیست ودر امور جنسی فقط زن وشوهر هستند که می توانند از مسایل ومشکلات جنسی یکدیگر با خبر باشند وهیچگونه شرم وحیایی بین آنها در این رابطه معنا ندارد. 10-3)تفاهم وتوافق میان همسران در روابط آمیزشی زن وشوهر باید در ارضای نیاز جنسی به تفاهم وتوافق نظر برسند وقبل از انجام آمیزش ،آمادگی روانی وجسمانی لازم را کسب کنند،ادراک متقابل ورعایت شرایط یکدیگر باعث ارضای کامل صحیح ودوجانبه غریزه جنسی همسران خواهد شد. 10-4)رعایت اخلاق در آمیزش درروابط آمیزشی،ضروری است که زن وشوهر به طور کامل مراقب گفتار ورفتار خود باشند واز ادای عباراتی که موجب ،تحقیر دیگری می شود بپرهیزند،زیرا در غیر این صورت ،وضعیت روانی یکدیگر را مختل ساخته واین اختلال برکنش جنسی آنها تاثیر منفی خواهد گذاشت ،بطوریکه ممکن است موجب سردی شده واز ادامه آمیزش جنسی ممانعت به عمل آید .حتی گاه ممکن است باعث عصبانیت زوجین شده وخشونت رابه دنبال داشته باشد.لازم است همسران در روابط زناشویی به اصول اخلاقی پایبند بوده واحساسات منفی خویش را کنترل نمایند ودر صورت عدم ارضای جنسی به امور اخلاقی وفادار باشند. 10-5)آداب آمیزش بسیاری از احکام وآداب آمیزش در نگاه اسلام به منظور ایجاد تعادل میان کمیت وکیفیت چنین فعالیتی است واحکامی نظیر: 10-6)زن وشوهر در آمیزش نباید عجله کنند آقایان باید بدانند که بسیاری از زنان دست کم 30 دقیقه وقت لازم دارند تا برای رابطه آمیزشی آمادگی پیدا کنند ولی مردان برای آمادگی فقط به 30 ثانیه وقت احتیاج دارند .بعبارت دیگر اگر بخواهیم تمایلات جنسی مردوزن را با یکدیگر مقایسه کنیم باید بگوئیم که تمایلات جنسی مرد مانند مایکروویو است :مایکروویو سریع روشن می شود طرف چند ثانیه عمل می کند ووقتی غذا پخت ،سریع خاموش می شود .تمایلات جنسی زن مانند اجاق گاز برقی است ،اجاق گاز باید مدتی بسوزد تا داغ شود ومدت زمانی بیشتری نیاز دارد تا سرد شود .(آلن،1384، 269) 10-7)لزوم ملاعبه وعشق بازی قبل از آمیزش زوجین جهت آمادگی می بایست به این موضوع مهم توجه وعنایت داشته باشند پیامبر اکرم (ص)می فرمایند: ((هنگام در آمیختن با همسر خویش ،یکدیگر راببوئید،ببوسید،عشق بازی کنیدوبا سخنان محبت آمیز ،عشق را به او پیش کش کنید))(فیض کاشانی،1417، 110) 10-8)رعایت اوقات مستحب ومکروه وحرام زوجین باید با استفاده از رساله عملیه با اوقات مستحب ومکروه وحرام آمیزش آشنا گردند.از جمله اوقات حرام ،ایام عادت ماهیانه ومدت معین پس از زایمان است که مردان از آمیزش منع شده اند. پیشنهادها : 1)الزامی شدن آموزش حقوق خانواده در تمامی مقاطع سنی یکی از مشکلات اساسی که در کشور ما وجود دارد عدم آشنایی زوجین ومخصوصاٌ زوجین جوان با وظایف وحقوق خود در رابطه با طرف مقابل ومخصوصاً در روابط آمیزشی در زناشویی است. که علت این امر خود علت بسیاری از رفتارهای نابهنجار وجدایی ها است.با کمال تاسف در کشور ما در هیچیک از مقاطع تحصیلی از دبستان گرفته تا مقاطع تحصیلی در دانشگاهها ،هیچ درسی تحت عنوان آشنایی با حقوق خانواده وجود ندارد ،در حالی که کودکان،نوجوانان وجوانان ما در مقاطع مختلف تحصیلی با انبوهی از اطلاعات تاریخی ،جغرافیایی،......که گاهی چندان فایده عملی نیز در طول زندگی خود ندارد آشنا می شوند اما از مهمترین واساسی ترین مسئله که همان ازدواج وتشکیل زندگی زناشویی می باشد بیگانه هستند .امروزه جوانان ازدواج می کنند بدون کوچکترین آموزشی در خصوص نحوه رابطه با طرف مقابل. ما امروزه در بدیهی ترین موضوع که همان آموزش می باشد با مشکل وبی برنامگی مواجه هستیم ،چگونه انتظار داریم که استحکام خانواده حفظ شود وآمار طلاق وجدایی پائین آید. صدا وسیمای کشور ما که می تواند بعنوان یک دانشگاه در آموزش مبانی خانواده به دختران وپسران که قصد اردواج دارند یا زوجین نقش ایفاءکند ،متاسفانه کمتر به این موضوع مهم پرداخته است ودر حالیکه ساعتها وقت این رسانه به برنامه های مختلف ورزشی وتبلیغات کالاهای مصرفی اختصاص پیدا می کند ، تنها وقت بسیار اندکی را به مقوله آموزش خانواده می پردازد . لذا با عنایت به اهمیت آموزش مبانی حقوق خانواده پیشنهاد می گردد: الف)آموزش حقوق خانواده مخصوصاٌ در حوزه وظایف اختصاصی ومشترک زوجین برای تمامی مقاطع تحصیلی از مهد کودک تا مقاطع تحصیلات عالی اجباری گردد.قانونگذار با تدوین موادقانونی خاص وزارت آموزش وپرورش ووزارت علوم وتحقیقات وفن آوری را مکلف نماید تا با همکاری اساتید برجسته حقوق خانواده ،روانشناسان صاحب نظر وقوه قضائیه کتب وجزواتی را در خصوص آموزش علمی وعملی حقوق خانواده ونحوه مقابله با بحرانهای خانوادگی را تهیه نموده وآموزش در این حوزه را اجباری نماید. ب) صدا وسیما بعنوان یک رسانه فراگیر که در تمامی مناطق کشور ودر تمامی ساعات شبانه روز در دل خانواده ها جا دارد مکلف گردد ساعاتی از برنامه های خود را به بحث راجع به نحوه ازدواج صحیح ،روابط صحیح زن وشوهر با یکدیگر ونحوه مقابله زوجین با مسائل ومشکلات زناشویی اختصاص دهد. ج)ارگانهایی همچون قوه قضائیه ،سازمان بهزیستی و......مکلف باشند در تهیه بروشورها ولوح های فشرده متنی وتصویری در زمینه آموزش مسائل جنسی ،نحوه مقابله با خشونتهای خانوادگی و....... اقدام کنند و این بروشورها ونرم افزار ها بصورت ماهانه وبا یک برنامه ریزی اصولی وزیر نظر کارشناسان مجرب منتشر ودر اختیار زنان خانه دار ،کارگران مجرد ومتاهل ومشاغل آزاد گذاشته شود. د)کلیه ارگانها وسازمانها دولتی وخصوصی مکلف گردند نسبت به برگزاری کارگاههای آموزش همسرداری وتربیت کودک وهمزیستی مسالمت آمیز با همسر وخانواده او وفرزندان با استفاده از اساتید مجرب حقوق وروانشناسی اقدام نمایند.در این بند پیشنهاد می شود این کارگاهها بصورت اجباری برای کلیه پرسنل سازمانهای دولتی و خصوصی اجراءگرددومسلماٌ اجرای این بند تاثیر بسیار شگفت انگیزی در استحکام بنای خانواده خواهد داشت. 2)اجباری شدن معاینات جسمی وروانی قبل از ازدواج بسیاری از عوامل جسمی همچون ناتوانی جنسی ،سردمزاجی زن،عقیم بودن زن یا مرد،انحرافات جنسی یاعوامل روانی مثل افسردگی یا غمگینی ،تند خویی وخشونت ،بی ایمانی ،وابستگی شدید به پدر ،مادر ودوستان ،یا مشکلات اخلاقی در فرو پاشی خانواده وعدم تربیت صحیح فرزندان نقش اساسی دارد. لذا بسیاری ضروری است که معاینات جسمی وروانی قبل از ازدواج اجباری گردد تا دختر وپسری که قصد ازدواج دارند با مشکلات احتمالی جسمی وروانی طرف مقابل آشنا شوند. مسلماٌ اگر هر یک از دختر وپسر از وجود اختلالات جسمی وروانی در طرف مقابل آگاه شود ممکن است از ازدواج با طرف مقابل صرفنظر نماید ویا اگر قصد ازدواج نیز دارد با علم وآگاهی از عیب طرف مقابل خود را برای مقابله با این عیب آماده کند . 3)تاسیس وتشکیل موسسات ازدواج دختر وپسر در هنگام خواستگاری می بایست در انتخاب شوهر یا همسر خود کمال دقت ومراقبت را داشته باشند چرا که کوچکترین بی دقتی در این خصوص عواقب بسیار ناخوشایندی بدنبال خواهد داشت وگاه چاره ای جز جدایی وطلاق وجود نخواهد داشت. بسیاری از دختران وپسران در هنگام ازدواج با بحرانهای روحی وروانی مواجه می گردند ،چراکه شرایط یک همسر ایده آل با توجه به خصوصیات خود وخانواده خود را نمی دانند وکسی نیست که آنها را در این خصوص راهنمایی وهدایت کند. همچنین هنگامیکه برای دختر خانمی خواستگار می آید ،خانواده وی در تشخیص معیارهای مناسب خواستگار ،تحقیقات از شخص خواستگار وبررسی صحت وسقم ادعای وی ،خصوصاٌ در شهرهای بزرگ که افراد همدیگر را نمی شناسند ،دچار بحران می گردند. تشکیل موسسات ازدواج می تواند بعنوان مرجعی مطمئن وقابل اعتماد برای خانواده باشد تا از تشکیل خانواده های نابسامان جلوگیری شود .این موسسات چند وظیفه خطیر ومهم را می توانند عهده دارد گردند: الف)ارائه مشاوره وراهنمایی به دختران وپسران آماده ازدواج در خصوص شرایط همسر ایده آل با توجه به ویژگی های شخصیتی وخانوادگی آنها. ب)انجام تحقیقات در خصوص شخص معرفی شده برای ازدواج از طرف دختر یا پسر یا خانواده آنها ،بطوریکه بتوان به تحقیقات صورت گرفته اطمینان حاصل نمود . ج)معرفی دختران آماده ازدواج به پسرانی که قصد ازدواج دارند ،با توجه به ویژگی های شخصیتی ،جسمی وروانی دو طرف. بسیاری از دختران هستند که شرایط ازدواج را دارند واز موقعیت خوبی نیز برخوردار می باشند اما برای خانواده های دیگر ناشناخته مانده اند واین معضل در شهرهای بزرگ بیشتر به چشم می خورد .با تشکیل این موسسات ،خانواده ها می توانند مشخصات و ویژگیهای دختر وخانواده خود را در اختیار این موسسات قرار دهند وپسر وخانواده وی می توانند با مراجعه به این موسسات با دختران آماده ازدواج که از هر نظر با خانواده آنها نزدیک می باشد، آشنا گردند وزمینه جهت ازدواج دو تن زیر نظر مسئولین موسسه فراهم گردد .مسلماٌ با این شرایط ما اصولاٌ با ازدواجهای موفق روبرو خواهیم بود ودر سایه آن فرزندان موفق وتربیت یافته پرورش خواهند یافت. قابل ذکر است افرادی که بعنوان مدیر ومسئول اینگونه موسسات انتخاب می شوند می بایست دارای تحصیلات عالیه ،متاهل ،متدین ومورد اعتماد اهالی شهر ومحله بوده ودارای مشاوران حقوقی ،مذهبی وروانشناسی نیز باشند. 4)تاسیس موسسات مشاوره خانواده بسیاری از زوجین پس از ازدواج مخصوصاٌ در سالهای اولیه زندگی با بحرانهای ناشی از عدم آشنایی با وظایف خود در خصوص زناشویی ،تمکین به معنای خاص و........... وهیچ سازمان وارگان مشخصی در کشور ماوجود ندارد که به کمک این خانواده ها بشتابد ودر نتیجه ما شاهد خانواده های نابسامان ودر نهایت جدایی زوجین خواهیم بود. در کشور واحدهایی تحت عنوان مشاوره خانواده زیرنظر سازمان بهزیستی فعالیت می کنند اما اینگونه واحدها بعلت ساختار تشکیلاتی وعدم بهره مندی از وجود افراد متخصص نتوانسته اند کمکی به خانواده ها در این خصوص نمایند لذا پیشنهاد می گردد موسسات مشاوره خانواده با شرایط ذیل تشکیل گردد: الف)هر یک از این موسسات از 5 عضو تشکیل گردد .یک متخصص حقوقی آگاه به حقوق خانواده ،یک روانشناس ،یک متخصص امور مذهبی،یک پزشک ویک معتمد محلی . ب)این موسسات بطور گسترده در تمامی نقاط کشور علی الخصوص در مراکز دانشگاهی ،کارخانه ها وادارات بصورت خاص تشکیل شود تا امکان استفاده ازاین موسسات به راحتی برای همگان فراهم گردد. ج)با استفاده از مطبوعات ،صدا وسیما و.....فرهنگ استفاده از این موسسات بوجود آید ،بگونه ای که هر خانواده که به نحوی با بحران مواجه می گردد خود را ملزم به استفاده از این مراکز بداند. د)از وظایف این موسسات می توان به راهنمایی وهدایت زوجین در انجام وظایف خود پس از ازدواج ،آموزش شیوه برخورد با کودکان وجوانان ،مشاوره ومددکاری به زوجین وفرزندان آنها که با بحران طلاق وجدایی مواجه شده اندو.........اشاره کرد. 5)لزوم اختصاص موادی از قانون مدنی به بحث وظایف وتکالیف زوجین در تمکین خاص ،علی رغم آنکه در مباحث فقهی بصورت صریح به مبحث تمکین خاص وضمانت اجرای آن پرداخته شده است ،این امر که بسیار نیز در مباحث حقوق خانواده مهم می باشد در قانون مدنی بصورت مبهم مطرح گردیده است لذا ضروری است قانونگذار با اضافه نمودن موادی به قانون مدنی بصورت صریح وبا ذکر ضمانت اجرای تخلف از آن، وظایف وتکالیف وحقوق زوجین در موضوع تمکین خاص را روشن نماید. نتیجه: یکی از تکالیفی که از دیدگاه فقهی وحقوقی برعهده زوجین است، تمکین است.فقها وحقوقدانان تمکین را در دو معنای عام وخاص بکار برده اند .که در تمکین عام ،حسن معاشرت زوجین با یکدیگر مورد بحث قرار می گیرد ونزدیکی ورابطه جنسی زن وشوهر در تمکین به معنای خاص مورد مطالعه است ونقطه مقابل تمکین نشوز یا نافرمانی است. تمکین خاص یا به عبارتی مساله تمتع وروابط آمیزشی در دین اسلام مورد تاکید قرار گرفته واسلام آنرا از سنن خود وامری مستحب وگاهی واجب می داند. اگر تمکین به معنای خاص (روابط آمیزشی)به همان نحو که دین مبین اسلام بر آن تاکید نموده است هدایت واجرا شود ،موجب استحکام بنای خانواده خواهد شد واز بسیاری از اختلافات وطلاقها جلوگیری می شود. بررسی منابع فقهی وحقوقی ومخصوصاً روایات وارده از ائمه این نتیجه را بدست می دهد که صرفاً زوجه مکلف به تمکین از شوهر خود نمی باشد بلکه این امر تکلیفی مشترک است که هردو می بایست به این تکلیف اقدام نمایند. نقطه مقابل تمکین، نشوز می باشد که در قرآن کریم وعبارات بعضی از فقها نشوز در دو معنای خود بکار رفته است هم نشوز زن وهم نشوز مرد بنابراین از دیدگاه حقوقی امکان الزام زوج به تمکین نیز از طریق مقامات قضایی امکانپذیر است. در این پژوهش همچنین به این نتیجه رسیدیم که اگر زوجین در نکاح شرط نمایند که رابطه آمیزشی با یکدیگر نداشته باشند،اگر در این شرط نفع وفایده ای باشد مثل اینکه یکی از زوجین دارای بیماری خاصی مثل ایدز باشد وبیم سرایت آن به دیگری برود .شرط وعقد هردو صحیح هست والا صرفاً شرط باطل است. منابع 1)آلن وبار،باراپیز،آنچه زنان ومردان نمی دانند،ترجمه زهرا افتخاری ،انتشارات نسل نو اندیش،چاپ اول،بهار 1384 ه.ش 2)امامی ،دکتر سید حسن،حقوق مدنی،جلد پنجم ،انتشارات کتابفروشی اسلامیه ،1376 ه.ش 3)تی بک،پرفسور آرون،عشق هرگز کافی نیست،چگونه مشکلات زناشویی وخانوادگی را حل کنیم،ترجمه،مهدی قراچه داغی ،انتشارات پنگوئن،چاپ پنجم،1372 ه.ش 4)جعفری لنگرودی ،دکتر محمد جعفر،مبسوط در ترمینولوژی حقوق ،انتشارات گنج دانش،چاپ اول 1378،جلد دوم 5)حر عاملی،محمد بن الحسن،وسائل الشیعه الی التحصیل مسائل الشریعه ،بیروت دار احیاء التراث العربی،1412ه.ق 6)رضوانی،مدیر کل امور اجتماعی استان تهران،مصاحبه ،نقل از سایت اینترنتی HTTP://TEHRANEMROOZ.IR 9/12/2007 7)سبحانی ،جعفر ،مسائل ازدواج وحقوق خانواده ،انتشارات دفتر تحقیقات وانتشارات ،چاپ سوم،1375ه.ش 8) شریف ،دکتر علی،نفقه وتمکین در حقوق خانواده ،انتشارات بشارت ،چاپ اول،1376ه.ش 9) صفایی ،دکتر سید حسین-عراقی دکتر سید عزت ا...-امامی ،دکتر اسدا...-قاسم زاده ،بررسی تطبیقی حقوق خانواده زیر نظر دکتر ابوالقاسم گرجی انتشارات دانشگاه تهران ،چاپ اول 1384 10)طباطبایی(علامه)سید محمد حسین ،تفسیر المیزان ،ترجمه سید محمد باقر همدانی،انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی،قم،1363،جلد دوم 11)صفایی،دکتر سید حسین-امامی،دکتر اسد ا...،حقوق خانواده ،جلد دوم،قرابت ونسب وآثار آن ،انتشارات دانشگاه تهران ،اردیبهشت 1374ه.ش 12)فیض کاشانی،المحجه البیضاء فی التهذیب الاحیاء،تصحیح ،علی اکبر غفاری،انتشارات اسلامی،جلد سوم،قم ،1417ه.ق 13)فروتن ،دکتر سید کاظم ،روزنامه همشهری مورخه 27/1/86،سال پانزدهم،شماره 4243 14)کلینی رازی(شیخ کلینی)،ابوجعفر محمد بن یعقوب،اصول من الکافی،تهران ،المکتبه الاسلامیه ،چاپ سوم ،جلد 6،1388ه.ق 15)کجباف،دکتر محمد باقر ،رفتار شناسی جنسی در اندیشه دینی،کتاب زنان ،شورای فرهنگی،اجتماعی ،سال هفتم،شماره 27،بهار 1384 ه.ش 16)نجفی،شیخ محمد حسن(صاحب جواهر)جواهر الکلام،چاپ تهران،1312ه.ق 17)مجلسی،محمد باقر،بحار الانوار،داراحیاء التراث العربی،جلد43، ،1403ه.ق 18)مومن قمی،محمد،کلمات سریده فی مسائل جدیده ،انتشارات موسسه نشر اسلامی ،چاپ اول،1415 ه.ق 19)محمدی ،مرتضی،کتاب زنان ،فصلنامه شورای فرهنگی واجتماعی زنان شماره 23، 1383 20)موگهی،عبدالرحیم ،احکام خانواده ،انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم 1376 21)مشکینی ،علی،ازدواج در اسلام،ترجمه احمد جنتی،انتشارات یاسر 1375 22)واحدی ،دکتر قدرت ا...،طلاق،موسسه انتشارات آسیا،1347ه.ش 1 سوره نساء آیه 128 2 همان
+ نوشته شده در دوشنبه شانزدهم اردیبهشت ۱۳۹۲ ساعت 12:32 توسط مومه وند
|
وبلاگ کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه آزاد دامغان جهت استفاده تمامی دانشجویان و مخاطبین محترم به منظور استفاده آسان تر به مطالب و نیاز های دانشجویان حقوق خصوصی